Het programma bestaat uit twee initiatieven, met name het Farmer Field School (FFS) Initiative en het Seed Initiative. In het Farmer Field School Initiative wordt training gegeven en advies verleend aan verschillende groepen boeren. Deze training duurt één volledig seizoen (drie tot vier maanden) en vindt plaats op een ‘oefenveld’ waar verschillende variëteiten van één gewas worden geplant. De training richt zich hoofdzakelijk op duurzame  productiemethoden.  De Farmer Field School methode is zeer participatief en stimuleert boeren in het nemen van beslissingen over de beste variëteiten, de hoeveelheid meststoffen,… Op dit moment zijn er al meer 2.500 FFS groepen die meer dan 140.000 boeren bereiken! Na het volgen van deze training hebben de boeren meer kennis over de juiste productiemethoden en verkooptechnieken, waardoor hun productie en dus ook hun inkomen kunnen toenemen.

Een onderdeel van het FFS Initiative is de ‘Community Mobilization Campaign’ die zich richt op het bestrijden van de destructieve ziekte BXW in bananenplantages. Deze ziekte vormt een grote bedreiging in Oost-Afrika (Uganda, Burundi, Rwanda …) omdat het de plantage vernietigt wanneer de ziekte niet op tijd wordt herkend en bestreden. De boeren worden in het programma opgeleid om de ziekte te vermijden en te herkennen. De ziekte heeft immers een desastreuze impact op het inkomen en het welzijn van de boeren aangezien de volledige plantage moet verwijderd worden wanneer de ziekte meer dan de helft van het terrein heeft aangetast. Het programma probeert deze ziekte dus volledig uit te roeien en de socio-economische impact ervan te minimaliseren.

Naast het voorzien van advies over landbouwtechnieken (FFS) aan de boeren, wil het programma ook de zaadsector in Rwanda professionaliseren via het Seed Initiative. Onder dit initiatief streeft het programma naar een betere kwaliteit en een verhoogde beschikbaarheid  van de zaden, een verhoogde betrokkenheid van de privésector en de creatie van een markt waar vraag naar en aanbod van zaden samenkomen. Het uiteindelijke doel is een toename in het gebruik van kwaliteitszaden, om opnieuw een verhoogde productie en een groter inkomen voor de boeren te bereiken.

Het programma is sinds juli 2011 actief en heeft al verschillende mooie resultaten op tafel kunnen leggen. Deze resultaten worden gemeten aan de hand van duidelijke indicatoren en een degelijke opvolging. Het is de taak van Lobke om deze indicatoren op punt te stellen en een goed Monitoring & Evaluation plan te ontwikkelen en op te volgen. Daarnaast richt Iris zich op het verzamelen en analyseren van socio-economische data met betrekking tot de Farmer Field Schools vermits deze voorlopig nog niet beschikbaar zijn. Wanneer er concrete cijfers in verband met de productiviteit en het inkomen van de boeren op tafel kunnen worden gelegd, kunnen de zichtbare resultaten van het programma immers hard worden gemaakt. We zijn ondertussen zeven maanden actief in deze functies en koesteren nog hoge ambities voor de komende maanden in Rwanda! Wordt dus ongetwijfeld vervolgd …

Mijn eerste twee maanden als Junior Assistant bestonden voornamelijk uit het doornemen van rapporten en documenten. Om een onderzoek te kunnen voeren, moest ik immers een beeld hebben van de Farmer Field Schools in het algemeen en de landbouwsector in Rwanda in het bijzonder. Op basis van de rapporten en artikels heb ik een enquête gemaakt. Deze enquête peilt ondermeer naar de status van de boeren, informatie over hun velden, informatie over de materialen en de werknemers die ze ter beschikking hebben, de “ value chain ” of keten van actoren in hun productieproces en verschillende aspecten van marketing.

Naast de enquête heb ik ook een formulier ontworpen om de kosten en opbrengsten van een productie te kunnen achterhalen. Uit verschillende veldbezoeken werd immers duidelijk dat de boeren amper kennis hadden van deze economische data. Ze konden me vertellen dat de trossen bananen veel groter waren of dat de aardappelen veel dikker waren na het toepassen van de technieken van de Farmer Field Schools, maar ze wisten niet hoeveel meer ze er nu precies mee verdienden. Er werd dus eveneens een formulier ontwikkeld zodat de boeren gedurende één seizoen hun kosten en opbrengsten kunnen noteren zodat er nadien een correcte studie kan gedaan worden van deze economische data.

Na deze voorbereidende fase werd overgegaan tot actie. We startten met een onderzoek naar de aardappelproductie in het Noorden en het Westen van Rwanda. Er werden ongeveer 200 boeren betrokken in het onderzoek. Een team van datacollectors trok het terrein op om de enquêtes in te vullen. Nadien werden deze vertaald (van het Kinyarwanda naar het Engels) en bestudeerd. Een rapport over de socio-economische situatie van de boeren werd geschreven en aanbevelingen werden gedaan. In de tussenperiode hebben de datacollectors de boeren op frequente basis bezocht en ondersteund bij het invullen van hun kosten en inkomsten. De aardappelen worden momenteel verkocht waardoor naast de verschillende kosten nu ook de eerste inkomsten op papier verschijnen. De formulieren worden weldra verzameld en nadien kan de economische studie starten. Dan zal de economische impact van de Farmer Field Schools duidelijk worden en kunnen er concrete cijfers in verband met productiviteit en inkomen op tafel worden gelegd.

Vorige week zijn we trouwens een tweede onderzoek begonnen. Op basis van de conclusies en aanbevelingen van het eerste onderzoek werd dit onderzoek verbeterd. Het huidige onderzoek zal peilen naar de socio-economische situatie van bananenboeren in het Oosten van Rwanda. Op dit moment worden de enquêtes afgenomen en is het dus afwachten op de resultaten. Nadien zullen we ook focussen op andere gewassen zoals maïs en cassava en zullen we ons ook richten op andere provincies van Rwanda zodat we kunnen spreken van een nationale studie. Maar dat is voor later. Laten we eerst de resultaten van het huidige onderzoek afwachten. To be continued …

Een week na de lancering van dit initiatief werd ik aan mijn tot nu toe misschien wel grootste interculturele uitdaging onderworpen. Onder het motto van een urgent staff meeting werd ik naar de vergaderzaal van onze partnerinstelling geleid. Samen met mijn Rwandese collega’s werd ik overdonderd met alle mogelijke synoniemen van het woord agaciro. Dat het tijd wordt dat wij onafhankelijk worden van internationale donoren en dat wij zelf wel heel goed weten waar wij als land naartoe willen. De huidige ongemakken werden achterwege gelaten. Een licht onbehaaglijk gevoel bekroop me. Zat ik daar in hun ogen niet als internationale donor in hun vergaderzaal? Het discours werd voortgezet met het argument dat wij als voorbeeldige Rwandese publieke instelling niet mochten onderdoen aan onze collega-instellingen. De toon werd gezet door de leidinggevenden van de organisatie: 1 keer per jaar 100% van je loon in de pot. Nu brak het zweet me uit. Mijn Rwandese collega’s bleven er opmerkelijk rustig bij. Zij zijn opgegroeid in een cultuur waarin het heel normaal is dat je je bezit deelt met je extended family, je compatriotes. Eentje durfde nog net het plafond te temperen door 50% te fluisteren. Een voor een werden we uitgenodigd een percentage te noemen tussen 50 en 100%, daar in die vergaderzaal, gedreven door motieven als publiek aanzien, vaderlandsliefde, onafhankelijkheid, agaciro, soms een bescheiden applausje. Terwijl ik in mijn hoofd ons Belgisch belastingssysteem meer en meer de hemel inprees, schuifelde ik ongemakkelijk verder op mijn stoel.

Hoe kon ik de goede relaties met mijn Rwandese familie ongeschonden laten en hoe kon ik deze situatie rijmen met mijn culturele achtergrond? Blijven wij ondanks alle goede bedoelingen de blanke die niet deelt in de ogen van onze lokale collega’s? Het zou een goede case study zijn als voorbereidingsoefening voor vertrek naar Het Zuiden.

Na een goed half jaar was ik in mijn vrije tijd B-boy (breakdance) instructeur en leerde ik enkele Rwandese kids wat acrobatisch danspasjes bij.

Een dans doe je nooit alleen, en voor de jongeren werd onze dansgroep, de Super Steppaz, een ontmoetingsplaats om te leren van elkaar qua dans en omgaan met elkaar.
Bekijk deze video om te zien hoe alles begon en laat weten wat je ervan vindt.
Enjoy!

Moi, Tine, je travaille à Butare au Rwanda, dans le programme PEPAPS (Programme d’Eau Potable et d’Assainissement dans la Province du Sud) et dans le cadre de nos activités d’assainissement, nous appuyons aussi la construction de latrines familiales semi-ECOSAN dans deux districts. Jusqu’à présent, nous avons construit 145 latrines. Voir mon article précédent là-dessus et prochainement, celui que je publierai…

Moi, Aline, je travaille à Kirundo au Burundi, dans le programme PAISS (Programme d’Appui Institutionnel au Secteur de la Santé) et parmi mes tâches, je suis responsable de la construction et du suivi de 50 latrines familiales ECOSAN. J’en dis plus dans mon article ici.

Et grâce à ces deux articles, hé bien, nous avons pris contact l’une avec l’autre, afin d’en savoir un peu plus sur ce que nous faisons chacune de notre côté… Très vite, on s’est dit qu’il fallait se rencontrer ! Après quelques échanges de mails, nous nous sommes organisées pour que Tine vienne passer 2 jours dans le beau Pays du Lait et du Miel. Et en juillet, rendez-vous est déjà pris pour qu’Aline débarque au Pays des Milles Collines. Merci le blog coopération (et nos coachs) !!

Tine est donc arrivée le mercredi 23 mai, avec deux sacs, un grand sourire, plein de documents, de photos et de questions… La première après-midi a été l’occasion de montrer les bureaux, de rencontrer les collègues et d’expliquer ce que l’une et l’autre a réalisé. Déjà l’occasion de comparer les méthodes et les approches !

Il va de soi que Tine est restée loger dans la maison des juniors à Kirundo, où elle a pu se délecter d’une pizza faite maison… après avoir dépensé son énergie en rythme au gym tonic !

Le jeudi, c’était la visite sur le terrain pour voir concrètement les points communs et les différences entre les latrines ECOSAN et semi-ECOSAN. Dans les latrines ECOSAN, les urines et les excréments sont récupérés sous forme d’engrais, tandis que les semi-ECOSAN ne récupèrent que les urines. Les défis (et les demandes !) des bénéficiaires sont par contre les mêmes : chacun de nos projets demande une contribution aux familles qui peut parfois être trop élevée pour certains (gravier, sable, main d’œuvre, porte, madriers…). L’entretien des latrines pose aussi quelques fois des problèmes, certaines sont alors vite laissées à l’abandon… Nous réalisons que l’important est surtout que le bénéficiaire s’approprie et se sente responsable de sa nouvelle latrine. Et pour cela, nous devons entretenir le dialogue avec lui.

Ensuite, nous avons rendu visite à une bénéficiaire qui utilise déjà les urines dans une partie de son champ. En comparant les parcelles, nous avons pu constater que l’utilisation de cet « engrais » favorise nettement la croissance des légumes. La visite sur le terrain a également permis à Tine de rencontrer les acteurs de la province dans les secteurs de la santé et de l’agriculture, qui se sont bien sûr montrés très intéressés eux-aussi par une visite à Butare…
Le vendredi, déjà très tôt, il faut se séparer car le bus vers Kigali n’attend pas ! On se reverra bientôt, de l’autre côté de la frontière…

Conclusions de la visite ?

Pour Tine : de nouvelles idées pour impliquer d’avantage les responsables des districts/secteurs afin de faciliter la sensibilisation et le suivi. Avoir des partenaires locaux permet aussi une meilleure durabilité des activités. Etre proche des bénéficiaires est très important et il est nécessaire de leur rendre visite régulièrement.

Pour Aline : l’occasion d’avoir un autre regard sur le travail accompli. Une visite permet aussi d’encourager les partenaires locaux et les bénéficiaires, qui apprécient de voir l’intérêt suscité par leurs latrines. Ils ont été très fiers de montrer leurs résultats ! De même, en visitant le terrain et le premier champ où les urines ont été utilisées, nous avons réfléchi à la mise en place d’un « champs école » pour former les bénéficiaires et servir de lieu de démonstration.

Très intéressant donc, quand on n’habite pas loin l’une de l’autre, de traverser la frontière pour aller ensemble aux toilettes !!

Wonen op minder dan 50 km (in vogelvlucht) van elkaar en werken rond hetzelfde thema en dit zonder elkaar te ontmoeten? Dat zou toch jammer zijn…

Ik, Aline, ik werk te Kirundo in Burundi, in het programma PAISS (Programme d’Appui Institutionnel au Secteur de la Santé) en één van mijn taken is de constructie en opvolging van 50 latrines familiales ECOSAN. Om het artikel te lezen dat ik hier eerder over schreef, klik hier.

Ik, Tine, ik werk in Butare (Rwanda) binnen het project PEPAPS (Programme d’Eau Potable et d’Assainissement, Province du Sud). In het kader van onze sanitatie activiteiten, werken we naast de bouw van ECOSAN toiletten in scholen, ook rond de constructie van semi-ecologische toiletten op gezinsniveau. Tot op heden zijn 145 toiletten gebouwd. Ik schreef reeds een artikel over dit project (klik hier) en een tweede zal binnenkort volgen.

Dankzij de artikelen op de blog, kwamen we in contact met elkaar. Al snel besloten we dat elkaar een bezoek brengen best wel interessant zou kunnen zijn. Eerst zou Tine gedurende 2 dagen een bezoek brengen aan het mooie Land van de Melk en de Honing. En in juli verwelkomt het Land van de Duizend Heuvels Aline. Een dank je wel aan Blog Cooperation en onze coaches!

Dus zo geschiedde het, op 23 mei kwam Tine aan in Kirundo met twee zakken, een grote glimlach, heel wat documenten, foto’s en vragen… De eerste namiddag was de ideale gelegenheid om de collega’s van Aline te ontmoeten, de bureaus te verkennen en aan elkaar uit te leggen wat reeds gerealiseerd is binnen de beide projecten van de latrines familiales. Methoden en benaderingen werden naarstig vergeleken!

Algauw viel de avond. Het spreekt vanzelf dat Tine bleef slapen in het huis van de juniors in Kirundo, waar ze mocht genieten van een ‘pizza maison’, na eerst alle energie verbruikt te hebben op de lokale gym tonic ritmes!

Op donderdag planden we een bezoek op het terrein om concreet de gelijkenissen en verschillen te zien tussen de ECOSAN en semi-ECOSAN latrines.

Bij een ECOSAN toilet worden de urine en uitwerpselen teruggewonnen onder de vorm van meststof, terwijl bij een semi-ECOSAN toilet enkel de urine gerecupereerd wordt. De uitdagingen voor (en wensen van) de begunstigden zijn echter dezelfde in beide projecten. Het leveren van de eigen bijdragen (grind, zand, balken, arbeid, deur…) is voor sommigen niet gemakkelijk. Het onderhoud van de toiletten is ook geen evidentie. Bovendien is er telkens wel iets wat de begunstigden verlangen van het project, zoals bijvoorbeeld een gieter, masker en handschoenen om de urine te verspreiden op het veld. Wij realiseren ons dat het erg belangrijk is dat de begunstigde zich de latrine toe-eigent en zich ervoor verantwoordelijk voelt én dus dat wij in dialoog blijven met hem.

Tijdens ons terreinbezoek, bezochten we een begunstigde die de urine reeds gebruikt heeft op een deel van haar veld. Bij het vergelijken van beide percelen (met en zonder urine), konden we duidelijk zien dat het gebruik van de meststof de groei van de groenten bevordert.
Tine kon ook de provinciale spelers op het gebied van gezondheid en landbouw ontmoeten tijdens het terreinbezoek. Salvateur en Evariste waren zeer vereerd met het bezoek uit Butare en zien een tegenbezoek al helemaal zitten…

Vrijdag, reeds vroeg in de morgen, scheidden onze wegen. Maar we zien elkaar gauw terug, aan de andere kant van de grens…

Conclusies van het bezoek ?

Voor Aline: een andere blik op het werk verrijkt… Het bezoek moedigde de lokale partners en begunstigden aan. Ze apprecieerden de interesse in hun latrines en waren erg trots om hun resultaten te laten zien! Bovendien bracht het terreinbezoek bij de begunstigde die de urine reeds gebruikte, het idee naar boven om een « champs école » op te richten als demonstratie site om de begunstigden op te leiden.

Voor Tine: nieuwe ideeën rond het meer betrekken van de autoriteiten op district/secteur niveau bij de sensibilisering en de opvolging, met het oog op een betere duurzaamheid van het project. Daarnaast ook het besef dat het echt nodig is om de begunstigden regelmatig een bezoek te brengen om een antwoord te kunnen bieden op al hun vragen en wensen.

Dus ja, heel interessant om even de grens over te steken om samen naar het toilet te gaan ;-).

Le briefing pré-départ, c’est surtout une étape indispensable du Programme Junior au cours de laquelle les nouveaux Assistants Juniors développent leurs compétences afin de se préparer au mieux au départ sur le terrain.

Trois types de compétences peuvent être identifiées : 

Savoir

La formation nous sensibilise et nous informe sur les procédures
et l’environnement dans lequel nous serons amenés à travailler.

Savoir faire

Le briefing pré-départ nous permet aussi d’acquérir certaines
compétences pratiques, telles que les gestes de premiers secours.

Savoir être

Loin de devoir se comporter comme les trois singes de la sagesse,
le briefing nous sensibilise aussi à certains aspects culturels
et sociaux liés à notre nouvel environnement de travail.

Enfin, ces trois semaines sont l’occasion de partager nos expériences avec d’autres jeunes ayant parcouru le monde, mais pour développer ces compétences, rien ne vaut l’expérience.

Vivement le départ!

It was when I visited Nairobi some weeks ago, that I noticed something is very different here. I didn’t notice it as first but all of a sudden it struck me. I was standing at the border of the immense city park, where people of all sorts had gathered. Kids were playing football, young women were having a chat on the grass and elder men were reading their newspaper. Even animation was provided for the smallest visitors; horse-riding, an ice-cream shop, a ‘tattoo’ parlor for kids and so on. I continued my walk, heading towards the center, and there I arrived at city square, where benches were many (and all occupied) and again some form of social interaction occurred.

Where is Kigali’s central park?? Where is the city square? Somehow these things do not exist in Kigali and I personally think it is unfortunate. It is hard to say that this was a planned policy decision or just a result of the high population pressure and its lack of space for the roughly 10 million inhabitants in Rwanda. Try to find a place in Rwanda outside the national parks where you can be out of sight of other people for half an hour. I assure you it is a difficult challenge.

Nevertheless I came to think that this phenomenon interacts with the way people behave socially, without stating in which way the correlation occurs. As an expat living here this also makes it harder to meet locals. Without public spaces used by everyone, you have to make a deliberate decision to go into a social space such as a bar or nightclub. By the fact of this being a deliberate decision you wage up options and intuitively as an expat you will choose for the more up class places which in turn delimitates your social realm. Sure you will meet Rwandans, some will be happy to talk to you and even to befriend you, but are these the same Rwandans you meet in the park or on a random bench? In a place where a drink is about the daily wage of an average Rwandan I highly doubt it…

If you then consider the fact that we mostly work at NGO’s or at government institutions and that we live in the areas considered to be safe enough for us, you have to ask yourself, where do we meet the very Rwandese people that we are trying to help? Nevertheless these very same boundaries between social groups can be perceived in many ways. For a businessman travelling often to countries like Uganda, Tanzania and so on it will most likely be seen as a positive thing to be able to walk free everywhere without constant hassle of the people in his proximity. He will feel safer and more comfortable in Kigali and will report back to his superiors with the claim that it is an example for East Africa, a beacon of (western) progress in a difficult region. Secondly however, for aid workers it can be seen as a negative thing. If the interaction between you and your target group of the population seldom occurs, it makes it also harder to identify this target, to put a face to the beneficiary.

In effect this can make your job much more abstract and your incentives harder to maintain. After all people here seem to be doing fine and it appears as if your presence here is not so highly valued after all. Both sides of perception have their flaws off course, but in the end, don’t we all want to have a central park to sit in during a sunny weekend? For Kigali to further improve its image, in my opinion, this should be one of its very first considerations.

Merijn De Smet

De mogelijke voorstellen liepen uiteen van een weekend Mombassa over een bezoek aan de berggorilla’s tot het drinken van pintjes in de lokale kiosk. Uiteindelijk is er beslist om het aangename aan het nuttige te koppelen: overdag een workshop over interculturele relaties op de werkvloer en ’s avonds met het hele team gezellig bowlen!

Elke junior assistent heeft voor zijn vertrek een week lang een training over interculturaliteit op de hoofdzetel in Brussel. Deze presentaties en discussies over interculturaliteit zijn een zeer interessante voorbereiding, maar de inhoud blijft zeer theoretisch. Door een training over interculturaliteit te organiseren met de volledige projectploeg met verschillende culturele achtergronden, konden we de interculturele verschillen beter leren begrijpen. Het is vaak in alledaagse situaties dat je ze opmerkt, en soms bemoeilijken ze de samenwerking. Iedereen die in de ontwikkelingssamenwerking werkt, komt hier geregeld mee in aanraking.

De workshop begon met een uur vertraging, en daar heb je al je eerste onderwerp: tijd! Het is al langer geen geheim dat het begrip tijd in Afrika iets flexibeler wordt geïnterpreteerd dan in Europa. Andere onderwerpen waren collectivisme versus individualisme, het respect voor hiërarchie, universalisme versus particularisme en communicatie stijlen. Vooral de interactie tussen de verschillende culturen was verrijkend voor de hele groep. Op de communicatie stijlen zijn we meer in detail gegaan, omdat het verschil in communicatie een grote invloed heeft op de werking van het projectteam: linear of circulair, direct/verbaal of indirect/non-verbaal, open of gereserveerd, confrontief of niet-confrontief,… Door middel van rollenspelen probeerde iedereen zich in te leven in de communicatie stijl van de andere. Dit was niet alleen geestig, maar ook leerrijk.

‘s Avonds was er nog tijd voor bowling! Sinds enkele maanden is in Kigali een bowling geopend waardoor het nog voor veel collega’s een echte ontdekking was. Het leuke aan bowling is dat iedereen er min of meer snel mee weg is. Natuurlijk waren er grote verschillen in de gebruikte techniek (rollen, smijten, gooien, …) en de uiteindelijke resultaten, maar iedereen heeft zich wel goed geamuseerd.