‘Geachte Heer Climaco, hoe gaat het met u?’

Climaco Romero is mijn contactpersoon in het District Cabana, Ayacucho, dat we morgen met een delegatie van het project gaan bezoeken in het kader van de eerste activiteiten van de Zonificación Ecológica Económica (ZEE). 

De planning van de missie is mijn verantwoordelijkheid, Climaco is vertegenwoordiger ODEL (ZEE en ODEL, cf. Vorige blog) en ik heb de voorbije drie weken met hem gecoordineerd voor het bezoek. Ik heb hem nog nooit ontmoet, maar over de telefoon klinkt hij alleszins zeer sympathiek.

‘Alles goed, alles goed. Een vraagje, de kleuren van de Belgische vlag, das toch zwart, geel en rood?’

   ‘Euh, ja…waarom?’

‘Wel, we hebben een klein ceremonietje voorbereid voor het bezoek en we wouden dat wat decoreren.’

De gastvrijheid van de serranos.

Ik zeg hem dat als er nog iets is hij niet moet twijfelen te bellen.

—-

De volgende dag steken we rond 7 u ’s morgens de kam over die de rest van de wereld van Cabana scheidt.  De afdaling in de vallei lijkt op het binnenrijden van het paradijs. De diepe cañon is aan de zijkant bezet door terrassen die dateren van nog voor de Inca’s en wordt hogerop geflankeerd door groene golvende weides, bespikkeld met het geel, rood en paars van de andeense bloemen. Het is een gebroken landschap, met kleine bosjes, hier en daar wat huisjes, soms een gehucht, landwegen, llamas, koeien en stro. De indrukwekkende Andes heeft op veel plaatsen eerder iets dreigend dan verwelkomend, maar hier is het de Sound of Music.

Naarmate we het dorp naderen maakt mijn euforie voor al dat idyllisch beetje bij beetje plaats voor nervositeit. Alles is geregeld, officiele brief verstuurd, het programma volledig uitgewerkt met Climaco,…maar bon, je weet hier eigenlijk nooit.  Het was al een maand geregeld en meermaals bevestigd dat de vertegenwoordigers van de regionale overheid mee zouden gaan naar Cabana – ‘no se preocupe sr. Pieter’ – de dag voor het vertrek blijkt dan toch van niet. Een sprekend voorbeeld van de contradictorische toepassing van het zinnetje ‘no te preocupes’ – ‘maak je geen zorgen’. De regel is dat bij het horen van die drie woorden het moment is aangebroken voor terechte paniek.

Als we de verlaten plaza binnenrijden knijpt mijn maag dan ook een beetje dicht bij een overval van paranoïa dat het hele dorp op een bijeenkomst drie districten verder zit.

 ‘Climaco?’ het moet wat wanhopig geklonken hebben.

     ‘Pieter, waar zitten jullie?’

‘Op het plein….maar hier valt geen ziel te bespeuren’

     ‘Ah, het is het andere plein, een paar straten verder’

Dorpen van het formaat van Cabana (4000 zielen) hebben geregeld maar één plein. Ben ik blij dat ze er hier twee hebben.  Op de hoofd-plaza staat ons toch al een tiental man op te wachten aan het gemeentehuis en uit een paar kanjers van boxen schalt gesoundcheck.  Een kleine man met een blauw vestje met rechts het logo van Cabana en links de letters O D E L komt op ons afgestapt.  Ik kan Climaco bijna omhelzen.

vergadering in Cabana

Er worden veel handjes geschud, presentatiemateriaal naar binnen gedragen, en een beetje informeel voorgesteld.  Er komt steeds meer volk opdagen.  De burgemeester verzoekt ons zich naar het centrum van het plein te begeven voor de plechtigheid.

cabana

Na een kort inleidend woordje wordt de Peruaanse vlag gehesen.  De inwoners van Cabana en de delegatie van het project, broederlijk naast elkaar, staren plechtig naar boven met het hand op de borst.  De nationale Hymne van Perú dondert met veel gekraak uit de boxen.  Iedereen zingt mee.  Nationale trots zit hier nog een stuk harder ingebakken dan bij ons. 

Met het telefoongesprek van gisteravond in mijn achterhoofd heb ik al een vermoeden van wat er verder op het programma van het ceremonietje staat.  Ik ben de enige belg in een straal van vijfhonderd kilometer, rara wie ze gaan nodig hebben voor het tweede deel van de plechtigheden.

hijsen van de vlag

Vanuit het gemeentehuis dragen twee militairen een opgevouwen belgische driekleur naar het plein.  Omdat ik niet snel genoeg reageer doet Climaco teken dat ik naar de mast moet. Het hijsen van de vlag is best wel cool (kan mij niet herinneren dat ik dat thuis ooit gedaan heb), maar wanneer de boxen ‘ta da tataa ta tadatada tadaaaa tadaaaa’ beginnen te bulderen en iedereen vol verwachting zijn blik op mij richt krijg ik plots toch weer een klein angstaanvalletje.  Ik weet dat ons volkslied níet begint met ‘Allons enfants de la Patrie’ en dat het eindigt met ‘voor Vorst, voor Vrijheid en voor Recht’, maar dat is het dan ook. 

Het worden twee behoorlijk genante minuten, terwijl de Brabanconne voor het eerst  in de geschiedenis door de vallei van Cabana schalt (en aan dit volume waarschijnlijk voor het eerst in de hele Andes) terwijl ik zo plechtig mogelijk naar de vlag staar, enkel op het einde mijn lippen een beetje beweeg, en heel de tijd de tientallen vragende blikken voel.

Gedurende de twee dagen die we in het district verblijven hou ik mij geregeld bezig met de lichte consternatie over mijn gebrek aan nationale trots. Ik geef meermaals een zeer summiere versie van de ‘problemen’ in ons land, de sceptische houding tegenover nationalisme sinds de tweede wereldoorlog, maar probeer mij vooral goed te praten door te zeggen dat ik mijn gebrek aan kennis van het volkslied compenseer door het kunnen klaarmaken van de nationale gerechten en mijn uitgebreide kennis van die andere nationale trots, streekbieren.

Een belangrijk deel van de ZEE is de sensibilizering, betrokkenheid en goedkeuring van de lokale bevolking.  Het bezoek aan het charmante Cabana is een klein succes, met goede opkomst, en interesse en waardering van de Cabanen voor het project.  Bovendien zijn ze nu ook een beetje gesensibilizeerd over Alberto II, het atomium en witloof.

Het hooggebergte van Huancavelíca is desolaat, ruw en dwingt tot nederigheid. De contrasten in het groen-bruine vlekkenpatroon van de golvende vlakte veranderen continu door het wispelturige weer. De zwart gekartelde pieken die aan de randen van de vlakte uitsteken zijn door de sneeuw bedekt als een zebravel. Hier en daar getuigt een grijsblauwe lagune van de gletsjers uit de ijstijd.

De hoogvlakte in de Sierra

Huancavelica is het armste departament van Perú, buur Ica een van de rijkste. De serranos* van Huancavelica overleven ternauwernood van de  kleinschalige productie van alpacawol, forellen en andeense graansoorten, terwijl de criollos* van Ica een boomende agro-buisiness-sector beheren, en met behulp van irrigatie druiven (pisco), asperges, artisjokken,…telen in de anders dode woestijngrond.

Het irrigatiewater waar Ica op teert komt van Huancavelica, via een modern kanaal, gebouwd door de Iqueños. Een kanaal dat riviertjes in de hoogvlakte aftapt en zo weides voor de alpacas uitdroogt.  Praktisch al het water in de lagune waar we naaststaan gaat naar Ica.  Huancavelica ziet geen solcent terug van de opbrengsten die hieruit voortvloeien.

Alpacawol is een belangrijke bron van inkomsten

Het hoopje ingeduffelde mensen dat aan de rand van de grijsblauwe lagune staat is resultaat van een ontmoeting tussen verschillende stakeholders in de formulering van een nieuw project. Het zal een versie 2.0 worden van het onze, met een groter budget en interventiegebied en met meer betrokkenen. De missie komt ons van pas: omwille van de gelijkaardige thematiek en omdat het dezelfde departementen zijn, sluiten we ons erbij aan (profiterend van de logistiek) om voor het eerste contacten te leggen met de regionale overheden (met wie we nauw gaan samenwerken) en eens poolshoogte te nemen van de situatie op terrein.

Drie tot vijf kilo wegen de forellen. Het zijn Kanjers. En ze zijn ‘proper’. Een groot deel van de lagunes in de vlakte zijn vervuild door de ongecontroleerde mijnbouw.

Forellen

Ruwweg samengevat bestaat het objectief van ons project erin de capaciteit van de regionale overheden in het strategisch beheer van het natuurlijk patrimonium te verbeteren. De belangrijkste van de drie componenten is het ‘valoriseren’ van het natuurlijk patrimonium. In mensentaal, een prijs plakken op de diensten die de natuur ons biedt. Zo is een propere lagune meer waard dan een vervuilde, omdat er forellen in kunnen gekweekt worden. Een bos dat water opslaat is meer waard voor de landbouw stroomafwaarts dan dor grasland waar alles metteen afstroomt. Natuur en landschappen bieden de mogelijkheid voor het uitbouwen van de ecotoerisme-sector, alweer een andere bron van inkomsten…

De voordelen, meer nog, de noodzaak van het verbeteren van de capaciteit van de lokale, regionale en – op lange termijn – nationale overheden in dit thema is voor de hand liggend.

Een rapport bijvoorbeeld, dat Huancavelica op tafel zou leggen met onderbouwde economische argumenten, een rapport dat de onrechtvaardigheid van het kanaal of de schade die de ongecontroleerde mijnbouw toebrengt aankaart.  Dat zou een bepalende factor zijn in het debat over het exploiteren van de natuurlijke hulpbronnen (of – bombastischer – patrimonium). Op basis daarvan zou men het wettelijk kader kunnen herzien, om zo tot een beter beleid en beter beheer van de enorme natuurlijke rijkdom van Perú te komen. Voor de serranos van Huancavelica en de criollos van Ica. Voor een Perú dat er echt op vooruit wil gaan.

Overleg met de Regionale overheid

*in se verwijst ‘serrano’ naar iemand uit de bergen. Voor vele limeños is het een pejoratieve term. Een taxichauffeur heeft ons eens duidelijk gemaakt wat volgens hem het probleem is van Perú: ‘LOS SERRANOS’. Maar net zoals cholo (mestiez) wordt de term ook zonder veel geladenheid gebruikt om te duiden op een bepaald ‘type’ peruaan. Criollo is de term voor een in Perú geboren spanjaard. Hoewel er nu nog maar weinig peruanen van puur spaans bloed afstammen, wordt de term doorgaans gebruikt voor de rijkere kustbevolking van voornamelijk spaanse afkomst.

De meeste toeristen passeren de stad enkel langs de luchthaven, als noodzakelijke tussenstop naar Cuzco, de oude hoofdstad in tijden van de Inca’s.  Lima is immers groot – om niet te zeggen gigantisch – lelijk, rumoerig en vuil, en de weinige toeristische trekpleisters die je er vindt verzinken in het niet bij de attracties van het zuiden.

Maar Lima is ook verse vis, geïmporteerde kaas en een bruisend ritme op het getokkel van de musica criolla.  Ze wordt bovendien – niet helemaal onterecht – de culinaire hoofdstad van de wereld genoemd.  En ze heeft karakter en geschiedenis, en elk district heeft zijn eigen gezicht; van het bohemiaanse Barranco over het mondaine San Isidro tot de sloppenwijken van Villa Salvador.

Lima - centrum

Villa El Salvador

Terwijl het nog mistig is wandel ik ‘s morgens de 300 meter die mijn appartement scheiden van de halte van ‘el metropolitano’: de moderne buslijn die zich op een apart baanvak bevindt en noord-zuid de uitersten van Lima met elkaar verbinden.  Er is heel veel rond te doen geweest, rond de metropolitano, als groot werk van de voorbije burgemeester, die zijn verwezenlijking aan het uitspelen is voor de presidentsverkiezingen volgend jaar. Zelf blijf ik ook een beetje sceptisch – zeker wat de veiligheid betreft – maar toegegeven, het is uiterst handig om snel op het werk te raken.  Als je niet dicht bij de Metropolitano woont is alles veraf in de tijd door het verkeer, een van de grootste problemen waar de stad mee kampt.

metropolitano

Tussen november en maart is het zomer in Lima, wat betekent dat het grijze deken van laaghangende wolken dat de stad in de ‘winter’ overdekt, tegen de vroege middag plaats maakt voor zon en blauw.

Het hoogtepunt van de dag is uiteraard het middagmaal.  Alleen al voor het eten zou ik hier kunnen blijven.  Vandaag een Tiradito met crema de aji amarillo – lapjes rauwe maar kraakverse vis met een smeuig sausje van gele peper – en een halve liter chicha – frisdrank op basis van paarse mais.

Tiradito

Tegen de spits aan wordt het vrij snel donker en zo wordt Lima een stuk minder lelijk. Het vallen van de avond in de grootstad heeft iets gezelligs. De drukte van de limeños die snel naar huis willen. De kakafonie van warme en fluo-kleuren van de lichtjes die de kille roze nachtlucht vullen, de dreigende silhouetten van de wolkenkrabbers opfleuren en voorbijglijden op weg naar huis.

mucho tráfico

Ik weet eigenlijk niet goed of ik in nu in Barranco of  in Chorillos woon – twee aangrenzende districten.  Op het straatnaambordje aan de rechterkant van de straat staat ‘Municipalidad de Barranco’, maar aan de lampen aan de linkerkant (waar mijn appartement ligt) hangen banners met ‘District Chorillos wenst u prettige feesten’.  Stomme banners, daardoor heb ik altijd discussie met de taxichauffeurs: “leugenaar, ge zegt naar Barranco, maar ge woont in Chorillos” – het laatste is verder van het centrum en dus een paar soles duurder.  Die grote gele spandoeken om de vijf meter vallen uiteraard veel meer op dan het straatnaambordje (dat overgins duidelijk aan vernieuwing toe is, zoals alles in Barranco).

Uit nostalgie heb ik op de radio La Karibeña geprogrameerd als station nummer 1. La caribeña draait full cumbia, la musica del norte. Ik serveer mij nog een chilcano voor het slapengaan, terwijl de zeebries mijn keren droogt.  De laatste restjes modder van San Ignacio zijn uitgewassen.

Ik vind het er al bij al best te pruimen, in Lima.

Hasta la proxima,

Pieter

Het Pro-SNTN is vrijwel afgesloten, maar ik heb de chance gehad een post toegewezen te krijgen in een nieuw project, nog tot en met juni.  Bij deze twee kleine beschrijvingen, een van mijn nieuwe werk en in de volgende post een van mijn nieuwe omgeving…beide zijn een omslag: van het kleine dorpje naar de grote stad en van een project dat op zijn einde loopt naar een dat net opstart.  Maar dat maakt het allemaal des te interessanter natuurlijk…

—-

Zoals met zoveel veel landen kan je ook Perú ruwweg opdelen in twee grote stukken:  Lima en de rest – ‘Provincia’.  De afstand – zowel geografisch als psychologisch – tussen de hoofdstad en het hinterland is enorm.  Het grootste deel van de recente economische boom komt bijvoorbeeld ten goede aan de limeños, terwijl de andere departementen ter plaatse blijven trappelen.

BTC Perú heeft als belangrijk actieterrein drie van die deparatementen, drie van de armste van het land:  Ayacucho, Huancavelica en Apurimac (in oranje op het kaartje).  Ze hebben er al een project lopen – CSE, zie blogs van Stefan, Noemie, Hélène en Sofie – en in het kader van de verscherpte aandacht voor het thema ‘Medio Ambiente’, wordt er nu in de regio een ook nieuw project opgestart in samenwerking met het ministerie van Milieu.

Ligging van de departementen Apurimac (onder), Ayacucho (midden) en Huancavelica (boven), in het oranje

Dit ministerie is pas recent gecreeerd en dit past in het groeiend besef van de noodzaak om ’s lands ‘natural resources’ te koesteren en hun duurzaam gebruik te verzekeren – zeker al omdat Perú ver bovenaan terug te vinden is in het lijstje van landen die zullen geraakt worden door de klimaatsverandering.

De naam van het Project?

Mejoramiento de los servicios para el desarrollo estratégico de los recursos naturales en el Ministerio del Ambiente y Gobiernos Regionales de Apurímac, Ayacucho y Huancavelica

Vertaald komt het erop neer dat het de bedoeling is de capaciteit in het beheren van natuurlijke hulpbronnen van de overheden in die drie departementen te verbeteren.  Het is alweer een groot project, met vier componenten.  Ik ben terug te vinden in het deel dat als doelstelling heeft ‘de capaciteit van het ministerie en de regionale overheden in het toepassen van ruimtelijke ordening – ordenamiento territorial – te verbeteren’.

Ruimtelijke ordening dus.  Een concept dat in zijn kinderschoentjes staat, maar waar nu dus gelukkig wordt aan gewerkt.  Het fragiele regenwoud, de vruchbare valleien van de Andes, de graasvlaktes voor de llamas en alpacas op de altiplano, het goud, koper en zilver onder de vulkanen,…een groot deel van de economie van Perú is afhankelijk van zijn natuurlijke hulpbronnen, en een duurzaam beheer ervan is dan ook noodzakelijk.  Het idee van ‘Ordenamiento Territorial’ is dat de regionale overheiden op basis van welgekozen criteria bepalen welke gebieden geschikt zijn voor welk landgebruik.  Een beetje gesimplifieerde voorbeelden: bepalen dat waar een ecologisch waardevol bos is, niet aan mijnbouw mag gedaan worden; of dat een stad beter niet uitbreidt over de zeer vruchbare stukken grond die men kan gebruiken voor een productiveve landbouw; en vooral, met een wettelijke basis.

U voelt het al komen, territoria, ruimtelijk,…daar komt geografenwerk aan te pas .  Binnen het project zal er dan ook met GIS gewerkt worden, en daarvoor konden ze – onder andere – mij gebruiken.

Ordenamiento Territorial is het gewenste eindproduct, wat eraan voorafgaat – en waar ‘mijn’ component van het project zich zal op richten -  is Zonificación Ecologica Economica (Ecologische en Economische Zonificatie – ZEE).  Dat is het produceren van een kaart die aantoont welke gebieden geschikt zijn voor welk gebruik, op basis van de karakteristieken van het terrein (bodems, relief, klimaat, vegetatie, huidig gebruik,…).

Voorbeeld van een kaart die een district indeelt op basis van geschiktheid voor een bepaald landgebruik

Belangrijk aan de ZEE is dat het een participatief proces is: bij elke fase van het opstellen van de kaart wordt er overlegd met de inwoners van de respectievelijke gebieden.

Het idee is overgins niet enkel de kaart zelf te produceren, maar doorheen het hele proces de capaciteit van de lokale overheden om dit in de toekomst zelf te doen, te verbeteren.

Het is nog niet helemaal duidelijk in hoeverre ik in elke stap van de ZEE ga deelnemen, maar dat zal de komende weken wel veranderen…het is alleszins een beetje op mijn lijf geschreven…

Bon, het waren weer vele lettertjes, maar zo is de context een beetje geschetst.  Ik zal jullie verder up to date houden met kortere beslomeringen.

Hasta luego, y feliz año

Pieter

Bij deze een redelijk lange tekst die een beetje een sfeerbeeld zou moeten geven van een week werken in het noorden van Perú. Voor al de mensen die kloegen dat ik achterbleef, bij deze hebben jullie veel leesvoer ineens .  

Fotos: (c) Veronique Gerard  

Maandag. Net terug van vakantie. Het zal een stressy week worden, niet alleen door het werk dat zich de voorbije weken heeft opgestapeld, maar vooral omdat van woensdag tot vrijdag een delegatie vanuit Lima het project komt bezoeken.  

Uitleg aan de delegatie, presentaties en posters. Links Joachim.

Dinsdagochtend huren Ronald en ik een jeep om infopanelen en een van de uithangborden van het Santuario (cf. La chamba) te gaan installeren in Tabaconas, waar de delegatie zal passeren. We vertrekken om 4 u ’s morgens, het traject loopt modderig en hobbelig via Alto Ihuamaca, dwars door een relatief ongerept stuk bergwoud in de bufferzone, een kam over naar de vallei van de Tabaconas, passerend in Tamborapa Pueblo (zie kaartje). Deze vallei is een van de armste gebieden van het departement Cajamarca (en Perú). Vandaar ook dat het project er relatief veel aandacht heeft aan besteed. Het grootste deel van het bezoek zal hier plaatsvinden.  

Tegen 7u30 word ik letterlijk wakker geschud. Het heeft vorige nacht vrij hevig geregend en de weg is op sommige plaatsen vrijwel onbegaanbaar. Een blubberige oranje strook die zich slingerend doorheen het donkergroen van het imposante bergwoud vreet. Langs de rand van de weg staat hier en daar een dikke Romerillo. Ontwaken in spectaculaire landschappen heeft altijd iets onwerelds.  

De jeep heeft het lastig. We raken steeds langzamer vooruit en worden steeds harder door elkaar geschud. Ronald heeft een glazen plaat vast waarop we een aantal posters zouden uitsnijden, het ding heeft echter een afgebroken rand en in een toch wel heel onregelmatige bocht verliest hij bijna een vinger terwijl de hoek een scheur van 20 cm maakt in het dakzeil. ‘Ik laat dat ding achter in Tabaconas, straks snij ik mijn slagader over of zo’.  

Vijf minuten later is de scheur in het dak de minste van onze zorgen. Plots komt er een zeer dikke witte rookwolk uit de motor: radiator kapot. We zitten op drie uur rijden van eender welke garage. Met een mengsel van ezelkak en een stuk ‘zeep’ – een multifuncionele witte plantenwortel die veel taxis achterin hebben liggen – probeert de chauffeur de lekken in de radiator te dichten, Ronald en ik gaan in het bos op zoek naar water. Water vind je hier meestal enkel beneden in de diepe kloven die de bergriviertjes hebben uitgeschuurd in het steile landschap. Na een uur keren we afgemat terug met vier liter.  

Kaartje Traject San Ignacio- Tabaconas

De zelfgefabriceerde lijm blijkt niet te houden, dus er wordt om hulp geseind naar San Ignacio – gelukkig is er hier GSM-ontvangst, anders hadden we hier mogen overnachten. Een jeep wordt vanuit Tabaconas onze richting uitgestuurd. Hij zou er binnen twee uur moeten zijn.  

Vier uur gewacht, de jeep is geen jeep, met laadbak, maar een corolla break. We hadden specifiek om een jeep gevraagd, niet voor de modderwegen – die corollas rijden hier overal door – maar omdat de palen van het uithangbord 2.80 m lang zijn en dus in geen enkele auto ingeraken. We improviseren en plaatsen de palen elk aan een kant schuin door het raam, zo verticaal mogelijk. De auto is daardoor 2,5 m hoger en 1,5 m breder. Niet evident om zo te manouvreren door de smalle bergweggetjes, veelvuldig bevolkt met ezels, koeien en onoplettende kinderen. Drie uur later arriveren we evenwel zonder accidenten in Tabaconas.  

Uithangbord van het SNTN voor installeren

Het is 3u30 ’s namiddags en de voorziene hulp voor het installeren van het uithangbord – 3 parkwachters en een muilezel – die ons van 9 u stonden op te wachten, is het uiteraard afgebold. Het is bijna donker en we hebben nog niks gedaan wat we moesten doen. We zouden een infopaneel kunnen installeren in het infocentrum, maar de deur is op slot en niemand weet waar de verantwoordelijke is. Daar zitten we dan mooi.  

Gelukkig is er ook hier GSM-ontvangst, we coordineren met San Ignacio. ‘Hoe ge hebt nog niks gedaan?’. Dat ik moet terugkeren, want ik moet de volgende dag een presentatie geven over de database van koffiepercelen, das belangrijker dan borden en panelen. Ronald moet achterblijven in Tabaconas, 500 zielen en heel vaak zonder stroom. Na 7 u savonds valt er bitter weinig te beleven behalve yonque drinken. Arme Ronald.  

Ik heb heel veel geluk in Tamborapa nog transport naar San Ignacio tegen te komen, tegen 11 u ben ik terug thuis.  

Woensdag is de eerste dag van het bezoek van de delegatie: Alain en Veronique, de nummer 1 en 2 van BTC in Lima, twee vertegenwoordigsters van respectievelijk de Canadese ambassade en het ministerie van Milieu, twee priesters/projectleiders en een kliek voorzitters van organizaties die zich met het Santuario bezighouden.  

Woensdag begint overgins slecht. Bij het aankomen op kantoor – recent verhuisd naar de oficina van de Jefatura, omdat het Pro-SNTN aan het sluiten is – merk ik dat mijn PC volledig virus-geïnfesteerd is en ik slaag er maar net op tijd in mijn presentatie af te werken. Er is geen GSM-bereik meer in Tabaconas, dus ik kan niet met Ronald communiceren over het al dan niet slagen van de operatie ‘plaats het uithangbord’. Omdat die borden toch wel een beetje mijn kindjes zijn – zeker gezien de tijd die ik er heb ingestoken – besluit ik met de motto mee te rijden met de delegatie, zodat ik van de verste stop Alto Ihuamaca in de namiddag door kan naar Tabaconas, om te verzekeren dat ze dat ding toch installeren. Ik vertrek, na vierhonderd meter breekt mijn ketting. Ik spring achterop de jeep van de jefatura, daar gaat mijn plan. Hopen op Ronald dan maar.  

Achterop de Jeep van de Jefatura

In Alto Ihuamaca – een van de belangrijkste dorpen binnen de bufferzone van het SNTN en heel dicht gelegen tegen de eigenlijke grens – bezoeken we het perceel van Zacharias, een van de boeren die het best heeft samengewerkt met het project en wiens productiviteit verdrievoudigd is. Zijn perceel ligt op 3 km van het Santuario. In het thema van de koffie geef ik mijn presentatie, de PC – niet de mijne – begeeft het tot tweemaal toe, waardoor de aandacht van het publiek merkbaar verslapt. Het is ook wel begrijpelijk, die mensen worden van smorgens tot savonds gebombardeerd met presentaties over aantal miljoenen geïnvesteerde soles, aantal gebouwde septische putten, aantal gecapaciteerde boeren, met als enige pauzes afmattende hobbelige jeepritten.  

We keren terug bij valavond, als een der minst belangrijken zit ik in de laadbak van de jeep van de Jefatura. Terwijl Miguel een discussie heeft met Zacharias over het openen van nog meer koffiepercelen in de bufferzone geniet ik van het zicht en de geuren. Hoe donkerder, hoe minder de vernietiging van het bos zich laat merken in de kleurcontrasten in het landschap.  Op de achtergrond steekt een dreigende donkergrijze Cerro del Tigre (top van de tijger) – waar we een aantal maand terug de cameras zijn gaan installeren – af tegen de paarse avondlucht. Heel heel hoog – de atmosfeer is hier veel dikker – kleuren de wolkensluiers donkerrood. Als de nacht valt wordt het soms moeilijk de straatverlichting van verafgelegen dorpjes te onderscheiden van de vuurvliegjes.  

In San Ignacio wordt de delegatie en het personeel van het Pro-SNTN getrakteerd op een etentje in el horno (de oven), een van de betere resto’s in het stadje: chicharron de pollo (vergelijkbaar met chicken nuggets maar dan beter), carne seca (gedroogd vlees), geroosterde varkenskoteletten, gefrituurde banaantjes, yucca en frieten, pilsen en inka kola.  

Donderdag leggen we dezelfde weg af als Ronald en ik dinsdag, richting tabaconas. Douglas en de rest van de Jefatura hebben besloten met de motto te gaan (wou ik ook maar dat gaat dus niet met een gebroken ketting), dus is er plaats voor mij in de jeep. Cheche, de vaste chauffeur van de Jefatura, en ik hebben het laatste jaar redelijk wat aan muziek-uitwisseling gedaan. Hij de peruaanse folklor en musica criollo, ik belgische muziek of iets nieuws uit Lima. Die cd-speler heeft veel ritten met de Jefatura van 7 uur trocha – hobbelige bergwegen – een stuk aangenamer gemaakt, zeker ook al omdat Miguel goed kan zingen. Deze keer is het de nieuwe van Bareto.  

In Tamborapa verander ik van transportmiddel – Felix is gevallen met de motto en heeft er geen zin meer in. In Tabaconas word ik opgewacht door een zichtbaar verveelde Ronald. Het bord en de panelen zijn geïnstalleerd. Jes, danku Ronald.  

Tamborapa pueblo, rechts Miguel

Via een paadje – waar de delegatie achterop de mottoos wordt vervoerd – bereiken we na 7 km het biologisch station dat ze in het Santuario hebben gebouwd. De bedoeling is dat van daaruit wetenschappelijk onderzoek kan verricht worden middenin het studiegebied. Binnen een maand komt de eerste bezoeker, een belgische bioloog die ik heb leren kennen via een vriend in Jaen. Hij gaat ‘Gallito de las Rocas’ bestuderen, de nationale vogel van Peru.  

Douglas is redelijk nijdig omdat ze in het station de generator – er is daar geen stroom – hebben gevuld met een verdund mengsel van water en benzine, waardoor die nu in feite kapot is. Ik geef een korte presentatie over de vegetatiekaart die ik heb gemaakt, het publiek ziet er eerder afgemat dan geïnteresseerd uit.  

Een vermoeide delegatie aan het biologisch station

We keren terug naar Tamborapa, waar de delegatie overnacht in het ‘sjieke’ hotel, wij in een hospedaje. De vertegenwoordigster van het ministerie van milieu schrikt zich een ongeluk als ze op een meter van haar bed een kanjer van een schorpioen aantreft. Ik hoop nog vervoer aan te treffen naar San Ignacio, maar heb niet zoveel geluk als twee dagen ervoor.  

Vrijdagochtend met Ronald terug de trot Tamborapa – Alto Ihuamaca – San Ignacio. Hoe hoger we komen, hoe ongerepter het bos en hoe impressoinanter de Romerillos. Bij het oversteken van de kam hebben we zicht op Cerro Campana (de klokvormige top), waar de GSM mast van San Ignacio staat. We blijven een tiental minuutjes staan om alle berichtjes, gemiste oproepen en voicemails van de afgelopen twee dagen te ontvangen. Het zicht is adembenemend.  

Rond 10u30 komen we toe, ik zet mijn spullen thuis af en check mijn mails. In de namiddag wordt duidelijk dat het virus probleem erger is dan verwacht. Het komt erop neer dat ik ArcGIS – het programma waarmee ik 70% van mijn werk doe – hoe langer hoe meer hapert. Maar dat zijn zorgen voor maandag. De delegatie was content, het is vrijdagavond en dit weekend beginen de Jaense feesten.  

Hasta luego,  

Pieter, tigre del Santuario.  

Cariñito van Bareto:  

http://www.youtube.com/watch?v=EhNub45OUxg  

Fotos van het bezoek van de delegatie, (c) Veronique Gerard:  

http://picasaweb.google.com/106554282962448679327/20100911ProSNTNMesaVerde?authkey=Gv1sRgCLeC7P6qpO7bGw&feat=email#

Over Jaen heb ik het al gehad. Het is niet bepaald de meest idyllische plek in Perú. Er is veel criminaliteit en weinig verse vis.  In de meeste toeristische gidsen staat het vooral beschreven als een hub tussen Chiclayo en Chachapoyas of de oversteek naar Ecuador via la Balsa.  Niet veel te beleven.

Maar zoals overal ter wereld, hebben zelfs de meest godvergeten gaten af en toe iets exclusief te bieden.  Een waar verborgen pareltje in Jaen is de koffiebar van CENFROCAFE.

CENFRO is een koffiecooperatieve, die een tweeduizendtal agricultores in Jaen, San Ignacio en Bagua verenigt, hun productie verzamelt en aan een competitieve prijs probeert te verkopen. De boeren moeten voldoen aan een aantal criteria wat betreft kwaliteit en productiehoeveelheid, in ruil daarvoor krijgen ze een stabiele en hogere prijs, staan ze dus sterker op de markt.  Hetzelfde principe geldt voor de organisaties zelf, met fair trade labels (eerlijke handel en ecologisch verantwoorde productie, u kent ze wel: Oxfam, Rainforest alliance, Juan Valdez,…).

Koffiebonen die slachtoffer zijn geworden van een plagen of ziektes worden apart gehouden

De laatste maanden breng ik een dag per week door in Jaen, voor de capaciteitsopbouw van medewerkers van Cenfrocafe en een andere organisatie (Sol y cafe, Zon en koffie ). Voormiddag: Cenfro; namiddag: Sol y Cafe; over de middag: koffiebar. Een caffeïnerijke dag.

De vers gemalen koffie waarmee ze de espressos maken in de cafeteria is niet alleen vol van smaak, met een perfecte zuurtegraad, fruitige accenten en een romige textuur (neen dat heb ik niet van het etiket ), ze hebben ook een deftig espressomachien en weten bovendien hoe ze ermee moeten werken. De cappuchinos worden steevast geserveerd met tekeningen in het melkschuim, de inrichting is stijlvol en sober, de bediening vriendelijk. Je kan er tamales (gestoomde maïshapjes) en chocoladecake eten, en ze hebben hun eigen huiscocktail, steevast a point geserveerd, de Café Sour (variant van de pisco sour).

koffiebonen

Mijn enthousiasme komt misschien wat bevreemdend over, maar je moet weten dat Jaen en San Igancio tot de armste regios van Perú behoren, het gebrek aan middelen is echt wel frappant. Zoiets hier uitbaten, chapeau.

Wat doe ik nu van nuttigs in dat alles, behalve door als trouwe klant de vraag en zo de prijs van de cafe sours op te drijven? De korte versie (voor de geïnteresseerden, onderaan iets uitgebreider):

Het Pro-SNTN werkt in de invloedssfeer van het Santuario, die een groot deel van de Provincie San Ignacio omvat. San ignacio (en Jaen) is een synoniem voor koffie. Goeie koffie.

Gezien het feit dat zowat iedereen in het gebied een chacra of finca met koffie heeft (op de hoogtes waar koffie te verbouwen valt dan, ruwweg tussen de 800 en de 2000m) en dat een heel groot deel van de inwoners voor hun levensonderhoud grotendeels afhankelijk zijn van de koffieteelt, is het dan ook maar logisch dat het project zich voor een groot deel met het thema bezighoudt.

Er is aandacht besteed aan koffie op alle niveaus: een duurzamere, beter rendabele productie, een betere behandeling na de oogst (zeer belangrijk voor de kwaliteit) en een betere vermarkting.

Ik functioneer als enkele radertjes (het is een groot project, met vele kleine radertjes ), en op elk van die niveaus, door verantwoordelijk te zijn voor een geografische database van koffiepercelen. Met behulp hiervan is niet enkel over elk perceel een hele hoop heel nuttige informatie beschikbaar, maar kunnen de percelen ook op kaarten afgebeeld worden.

Zo vormt die database een handige tool voor de organisaties: op basis van de informatie over de percelen kan de productie en verwerking bijgestuurd worden, de traceerbaarheid van de koffie wordt op een hoger niveau getild en het kaartmateriaal is snoepgoed voor potentiële klanten of fair trade labels.

Het project stopt in januari, dus behalve de database zelf hou ik mij ook bezig met het warm maken van de organisaties om dit alles zélf toe te passen. De reeds opgewarmden geef ik les in het zelf opstellen en beheren van deze gegevens en produceren van kaartmateriaal (werken met GIS).

Zodus, veel lettertjes om uit te leggen hoe ik een kleine bijdrage lever door het installeren van een systeem dat op lange termijn de kwaliteit en vermarkting van de koffie moet verbeteren.

Hasta luego,

Pieter

PS: wat meer uitgebreide info:

Gegevens verzamelen:

Capacitadores – opgeleide koffieboeren die collega´s bezoeken en lesgeven in betere productietechnieken – worden het veld ingestuurd met fiches en GPS. Op die fiches allerhande informatie ingevuld én de coördinaten van de hoekpunten van het perceel.

Opbouw en gebruik van de database:

Dat wordt dan ingevoerd in het GIS (Geografisch Informatie Systeem). Zo hebben we in het programma een tabel die gelinkt is aan alle percelen: over elk perceel kunnen we onmiddellijk alle informatie aflezen in de tabel, samenvattingen maken (bvb. Gemiddelde oppervlakte van de percelen naargelang de hoogte). De productie (kwaliteit, hoeveelheid) van een bepaald perceel kan opgevolgd worden en bijgestuurd.

Toegevoegde waarde:

Nu, zo spectaculair is dat niet, dat kan je ook in exel. Maar er zijn een aantal voordelen aan het werken met geografische data die een meerwaarde bieden. Heel nuttig is de direct afleidbare informatie over oppervlakte, perimeter en vorm van het perceel. Omdat de ligging van het perceel gekend is, kan men bijvoorbeeld analyses doen over de afstand tot een bepaald dorp, een belangrijke weg…Bovendien laat een GIS toe om dit allemaal te visualiseren en kaarten te produceren. Een kaart met alle percelen in een bepaalde vallei bijvoorbeeld. Behalve dat dit handig is voor de organisaties zelf om hun productiebasis (de percelen van de eigenaars waar ze mee werken) te conceptualiseren is het ook een potentieel belangrijk middel om de certificatie te faciliteren.

Een kaart met alle percelen binnen een bepaalde ‘base’ (vereniging van koffieboeren die op hun beurt leveren aan de organisaties zelf) bijvoorbeeld, met reliëf (waaruit je kan afleiden op welke hoogte een perceel zich bevindt, belangrijk voor de smaak en zuurtegraad), dorpen en wegen, met voor elk perceel een klein tabelletje met de belangrijkste info (variëteiten van koffie, kwaliteit van de koffie, naam van de eigenaar,…) is veel tastbaardere, overtuigendere en bovendien aantrekkelijkere informatie voor iemand die de oorsprong van de koffie wil achterhalen dan een droge tabel in exel.

Met het tonen van dit soort informatie niet enkel het product (de kaart) zelf en het verzekeren van traceerbaarheid, maar ook – en misschien vooral – het tonen van professionaliteit, wat uiteindelijk ook meer zekerheid biedt over de kwaliteit van de koffie.

Capaciteitsopbouw:

De database die we hier hebben bevat percelen van eigenaars in de invloedssfeer van het SNTN. Nu, het project stopt binnen een half jaar, dus het is de bedoeling dit alles te transfereren naar de organisaties in de regio. Voor allemaal zal het niet lukken: een aantal van hen ontbreken de middelen (vnl. opgeleid personeel). Maar bij de grotere is er meer potentieel. Opdat ze er ook iets zouden mee kunnen doen, ben ik dus bij die organisaties (momenteel 2, binnen een maand komen er nog 3 bij) personeel aan het opleiden. Het idee is dat ik hen enthousiast maak voor het hele thema en hen leer hoe ze ermee kunnen werken, zonder onze manier van werken op te dringen uiteraard. Het idee is dat ze uiteindelijk van de gegevens die ze van ons krijgen zelf kunnen uithalen wat ze nodig hebben en daar hun eigen gegevens aan toevoegen en zelf bepalen wat ze ermee doen. Voor wat betreft het verzamelen van de gegevens bijvoorbeeld, geef ik les in het gebruiken van GPS en tips hoe ze best hun gegevens ordenen (wat wij uiteindelijk via trial and error zelf hebben ondervonden).

Een update van het geleverde werk:
Eerst en vooral: het resultaat van de camera’s: een fotogenieke tapir in het Sanutario.

Dit is een zeer uitzonderlijk beeld, want deze tapirus pinchaque wordt beschouwd als een ‘levend fossiel’. Geschat wordt dat er in perú nog zo’n 200 overblijven, waarschijnlijk enkel in het Santiario.

Tapir gefotografeerd door Camara Trampa

Bij expedities werd altijd wel onrechtstreeks bewijs gevonden van hun aanwezigheid (voetafdrukken, sporen, uitwerpselen, nachtelijk gebrom,…) maar dit is de eerste keer dat een exemplaar op foto wordt vastegelegd.

Iedereen heel blij, vooal parkwachter Evelio die de camera boven in het Santuario is gaan plaatsen. Pieter – behalve ook heel blij – lichtjes jaloers, want meneer had van de eerste keer prijs, terwijl ik 6 dagen heb verloren met het plaatsen van camera’s waar niks is voorbij gepasseerd.

De vegetatiekaart is definitief af, aanschouw:

Vegetatiekaart SNTN

Gruwelijk overgesimplifieerd: Geel (Pajonal) is lage grasachtige vegetatie, Lichtgroen (Matorral) zijn struiken en Groen (Bosque) is bos. Rood is – om het een beetje in de verf te zetten – ontbossing. In totaal is – bufferzone bijgerekend – 10% van de oppervlakte ontbost. Dat lijkt niet zo rampzalig, maar je moet rekening houden met het feit dat:

<!–[if !supportLists]–>1) <!–[endif]–>het santuario de enige aaneegesloten oppervlakte van oorspronkelijke vegetatie in heel de provincie is.

<!–[if !supportLists]–>2) <!–[endif]–>de ontbossing vooral plaatsvindt beneden de 2000 m, waardoor het hoge bergwoud (dat zich tot die hoogte uitstrekt) relatief zeer sterk wordt aangetast. Andere, hoger gelegen ecosystemen (lage nevel woud, páramo) blijven relatief onaangetast (omdat daar eigenlijk toch niks te verbouwen valt), maar zijn voor hun voortbestaan afhankelijk van hun onderbuur.

infobord op weg naar het SNTN

De infoborden over het Santuario zijn af en worden over de komende weken geïnstalleerd op de toeganswegen. We zijn er al twee gaan plaatsen .

Over de voorbije maanden zijn meer dan 3000 koffiepercelen in het invloedssfeer van het Santuario gekarteerd en een hele rist van gegevens over die percelen opgeslagen in een database. Al die – geografische – informatie is een heel nuttige tool in het kader van certificatie van kwaliteitskoffie (bvb Oxfam, rainforest alliance,…). Het is de bedoeling dat de koffiecooperatieves dit in de toekomst zelf toepassen. Ik ben op dit moment medewerkers van 2 organizaties hiervoor aan het opleiden.

database koffiepercelen (GIS)

Om het waslijstgehalte van mijn post niet al te hoog te houden zal ik het hier maar bij laten (bosque chinchiquilla, infocentra, maquettes e.d. ben ik ook nog mee bezig), en ik heb de thema’s ook niet te diep uitgelicht. Als er iemand geïnteresseerd is in een bepaald onderwerp, laat maar weten…

Hasta luego,

Pieter

PS: Terwijl ik dit schrijf is het overgins voor de vierde dag op rij hard aan het regenen, wat helemaal niet normaal is. Mei is normaalgezien het uitgesproken begin van het droogseizoen. Door de overvloedige regen zijn landverschuivingen de laatste tijd schering en inslag en de koffieoogst komt in gevaar omdat er niet genoeg opeenvolgende zonnige dagen zijn om de bonen te drogen. Aan alle mensen die denken dat de klimaatsverandering een gehypte hoax is, kom dat maar hier eens vertellen.

<!–[if gte mso 9]> Normal 0 21 MicrosoftInternetExplorer4 <![endif]–>

Een veelgehoord – maar weinig geapprecieerd – zinnetje in Perú is ‘no hay’ (is er niet/er is geen…).

Een ober keert terug uit de keuken met de mededeling dat het gerecht dat je besteld hebt op is. Je moet dringend je mails checken, maar ‘no hay internet’. Omdat het de vorige dag zwaar geonweerd heeft is er de hele dag geen elektriciteit. De geldautomaat verzoekt u vriendelijk zich naar de dichtstbijzijnde automaat te begeven, 100 km verderop.

We hebben het plan geopperd een cafe (geen bar, das hier iets anders, redelijk donker en met schaarsgeklede vrouwen) te openen in Lima, met als naam ‘SI hay!’ (nog een denkpiste is een Waals/Vlaams cafe op de taalgrens, maar da’s een ander verhaal).

Met de jefatura zijn we onlangs cameras gaan testen om de beer of tapir op beeld vast te kunnen leggen. Speciale camera’s met een sensor die reageert op beweging waarna de camera registreert gedurende 1 minuut. Binnen twee weken gaan we ze recupereren en zien of ze iets zullen waargenomen hebben.

Camara trampa

Pootafdrukken, etensresten en uitwerpselen zijn er bij de vleet, maar tot nu toe is er geen visueel bewijsmateriaal van deze twee met uitsterven bedreigde diersoorten in het SNTN. Met zulke beelden kan er meer aandacht getrokken worden naar het reservaat en zodoende kunnen ze een impuls zijn voor een meer onderzoek, ecotoerisme en een grotere inbreng van de overheid.

Wij naar boven dus, een tweedaagse naar een relatief toegankelijk stuk van het SNTN: 30 km met de motto tot in Alto Ihuamaca, aan de voet van een bergtop die daar de grens van het reservaat vormt, 5 km met de rugzak de helling op, kamperen, nog een paar km steil naar boven tot op de top, cameras op een strategische plaats op de bergflank installeren en listo, goedgemutst terug naar beneden.

Tot we in Ihuamaca te horen krijgen: ‘ah, pero no hay animales en este bosque’ (vrij vertaald: dat het geen beestenbos is). No hay.

Soms worden de inboorlingen vervelend en moeten we ze elimineren (Douglas, baas van het SNTN)

De jefatura zijn de eigenlijke beheerders van het SNTN: een baas, een ingeniero forestal, een administratief medewerker, een chauffeur en drie parkwachters. Voor een zeer moeilijk toegankelijk reservaat (cf. ‘Expediciones tapir’) van ongeveer 300 km², waar je drie dagen overdoet om er rond te rijden. Dat ze met zo weinig zijn is een logisch gevolg van het simpele volgende feit: ‘no hay plata’.

Het ministerie van milieu heeft blijkbaar niet genoeg middelen om in de bescherming van de nationale parken te voorzien. Op dit moment is het Pro-SNTN een zeer belangrijke geldschieter van de jefatura, waardoor haar werking min of meer verzekerd wordt, maar wij zijn weg binnen een jaar.

‘Y el Pro-SNTN?’

‘ya no hay Pro-SNTN’.

In discussies over ontwikkelingssamenwerking wordt vaak verwezen naar het gezegde dat het beter is iemand te leren vissen dan hem vis te kopen. Financiële ondersteuning heeft weinig zin, capaciteitsopbouw is waar het om draait. Maar ik kan mooi les geven aan de jefatura om sattelietbeelden te leren analyseren, als ze binnen twee jaar geen geld meer hebben om die beelden aan te kopen, dan is dat allemaal voor niks geweest.

Ik ben niet aan het pleiten voor directe geldsteun, ik wil enkel duidelijk maken dat het gebrek aan middelen – ook financiëel – hier een fundamenteel probleem is voor de duurzaamheid van het werk dat geleverd wordt (en dan heb ik het niet enkel over ontwikkelingssamenwerking). Er is geen geld voor wegen en infrastructuur, er is geen geld om de medische posten te bemannen, er is geen geld voor meer parkwachters voor het SNTN. No hay.

Ik hoop dat ik binnen dit en 20 jaar naar hier kan terugkomen zonder die woorden te moeten horen over de tapir of de beer.

Zicht op het SNTN vanaf de weg tussen San Ignacio en Alto Ihuamaca

Ik zit met een date in een koffie/cocktailbar in Jaen. Daar moet je je niet teveel bij voorstellen (bij de bar, zij is best knap), dat betekent gewoon dat ze een espressomachien hebben en pisco sour serveren. Een fijne plek eigenlijk, waar ze trouwens ook hits van de jaren 80 spelen (elke avond dezelfde playlist uiteraard).

Mijn gezelschap vraagt of ik – aangezien ik engels kan – het liedje dat opstaat kan vertalen. Men at work speelt Land downunder. Tjah. Letterlijk vertalen heeft weinig zin zeg ik, omdat de helft van de tekst gewoon onverstaanbaar is (ik maak niet echt een goede indruk wat betreft mijn talenkennis) en op het eerste zicht nergens op slaat. Maar samengevat, herpak ik mij, gaat het over iemand die lange tijd ver van zijn bakermat rondtrekt, zich vervreemd voelt en vertelt over ontmoetingen die hem aan thuis herinneren.

De volgende track is gimme a man after midnight. Dat vertaalt net iets makkelijker.

hotel flamenco in jaen

Jaen is de hoofdstad van de gelijknamige provincie en ligt 100 km ten zuiden van San Ignacio, op zo’n 2 u rijden (2u15 met een verantwoorde chauffeur, 1u45 met un loco). Tot Perico, ongeveer halverwege, is de weg niet geasfalteerd. Een paar kilometer verderop, tussen Perico en Tamborapa, wordt een stuk van de baan langzaam maar zeker weggevreten door een rivierbocht.

De allereerste indruk kwam goed overeen met de beschrijving in de footprint: een rustig bruisend, aangenaam warm provinciestadje, omringd door rijstvelden, met als achtergrondgeluid het constante gesputter van de honderden mototaxis. Een economisch kruispunt voor de export van koffie en cacao, bewoond door een amalgaam van handelaars, studenten, hoteleigenaars en een beetje expats.

Na een aantal weken in het soms wel zeer rustige San Ignacio verbleven te hebben, werd Jaen de ‘grote stad’: dagelijks verse vis (in plaats van enkel op woensdag en zaterdag), beschikbaarheid van mozarella en parmesaanse kaas (steevast over datum, dat wel), meer discotheken en meer chica’s. Bij elke terugkeer maakten we ons in toenemende mate zorgen om voor een paar maand vast te komen zitten in San Ignacio, wanneer de rivier haar strijd gewonnen zou hebben.

mototaxis in jaen

Maar naarmate de weekends passeren, en je al eens in elk van de vier goeie cevicherias hebt gegeten en in elk van de drie grote discotheken hebt gedanst, wordt het terug het kleine provinciestadje. En na een paar keer uit Lima teruggekeerd te zijn, enkele huizenblokken.

Hoe beter je dan je weg begint te kennen in de hobbelige straten tussen die blokken en hoe vaker je de bewoners van de huizen ontmoet en hun verhalen hoort, hoe meer de vuile kantjes van een stad duidelijk worden: maffia die meisjes de prostitutie inlokt met beloftes op een goedbetaalde job in Arequipa, hotels die als paddestoelen uit de grond schieten maar zonder gasten (geldwitwasserij), gruwelijke afrekeningen na diefstal van een grote lading koffie, vier doden op een dansfeest door de combinatie van veel volk, nog meer alcohol, en vuurwapens, een vier maand durende staking van de universiteitsprofessoren, een ziekenhuis met de reputatie ‘gezond binnen, dood buiten’, een uit de hand lopende bevolkingsgroei,…

Dan heb je de indruk dat Perú je een stuk minder welkom heet.

Maar nog eens enkele weken later is het weer plezant met de bende in la disco, laten de verse sint-jacobsschelpen in de ceviche van 15 soles zich smaken en heb je deugd van het briesje in de mototaxi die rondhobbelt in avenidas die tot ’s avonds laat gevuld zijn met de Jaenos en Jaenas: de winkeleigenaars, de narcotraficante in zijn dikke jeep met geblindeerde ruiten, de koks met vettige schort en vuile vingers, de opgetutte studentes, de zatlappen, de koffiegroothandelaars die hun hemd oprollen boven hun uitpuilende bier- en yuccabuik, de bedelende kinderen, de dikke mamas op de markt,… Jaen is alles samen eigenlijk.

Ik raak een delicaat thema aan. We hadden eerder al afgesproken, maar toen is ze niet komen opdagen. Na een paar dagen zonder enig teken van leven krijg ik een sms die ik niet zo rap ga vergeten: ‘hola, sorry dat ik niks heb laten weten, tis dat ze mijn nonkel aangevallen en vermoord hebben’.

Ah bon. Ik zeg dat als ze geen goesting heeft daarover te praten, ik daar maar niet verder zal op ingaan. Het antwoord, met een glimlachje: ‘no te preocupes, asi es la vida’ (maakt niet zoveel uit, das het leven).

Asi es la vida en Jaen.

Asi es el Perú, amigo.

Date is verder op niks uitgedraaid overgins.

Door parasieten geteisterde koffiebonen

Het is al efkes geleden, daarom bij deze een kleine update van mijn werk (‘Chamba‘) hier en in volgende posts twee tekstjes die wat meer een sfeerbeeld geven over het wonen en werken in een land als Perú.

Ik ben de laatste maanden vooral met veel tegelijk bezig geweest en begin nu al wat meer concrete resultaten af te leveren: 

Vegetatiekaart van het Santuario

Dit is zo’n beetje mijn hoofddoelstelling hier en het begint vooruit te gaan. Na drie tochten naar het Santuario (cf. ‘Expediciones Tapir’: http://blogcooperation.be/2009/09/11/expediciones-tapir/), een cursus in Lima en een aantal weken computerwerk heb ik een voorlopige versie (cf. figuur hieronder), maar heb nog een dikke week nodig om met een mooi afgewerkt kaartje te kunnen pronken (ik weet het, geen noordpijl, schaal of legende). Goed nieuws is alvast dat de resultaten van de analyse heel goed overeenkomen met de waarnemingen op terrein.

Het feit dat het SNTN net op de grens tussen twee sattelietbeelden ligt maakt wel dat ik alles twee keer moet doen (en vandaar ook dat het kaartje zo netjes is afgesneden vanboven).

Er zijn een aantal goeie redenen om het leren werken met GIS hier aan te leren. Het maken van kaarten, opvolging en analyse zijn zeer nuttige toepassingen, zeker voor wat het Santuario betreft. Bovendien heeft Jan een database uitgebouwd van het reservaat en de hele provincie, organisaties (Jefatura, koffieorganisaties, gemeente,…) leren beheren en bewerken van die gegevens zorgt ervoor dat dat werk niet verloren gaat. Specifiek voor de koffieorganisaties is het project bezig een database aan te maken van de percelen waarop koffie verbouwd wordt, met allerhande informatie per perceel (eigenaar, aantal planten, bemesting, bodemconserveringspraktijken e.d.). Dit is zeer waardevolle informatie voor de coöperatieves en zou in de toekomst de certificatie van koffie van hoge kwaliteit moeten faciliteren (met meer informatie over herkomst, praktijken e.d.) en zo de campesinos een hogere prijs voor hun koffie bezorgen. We (Felix en ik, Felix is technisch assistent die samen met mij het GIS-gedeelte van het project vormt) hebben al een sessie van drie dagen gegeven, eind februari volgt een meer uitgebreide 5-daagse.

Dit gaat langzaam vooruit. Het plan is als volgt: twee bestaande paden in het bos heropenen (machete) en een nieuw openen, informatiepanelen plaatsen (flora, fauna, belang van het bos,…) en contact leggen met personen die eventueel in de toekomst het toeristisch potentieel van het bos kunnen exploiteren. Relatief veel tijd is al gekropen in het openen van de paden (als het regent gaat dit heel traag) en de twee contacten die ik heb gehad bleken onbetrouwbaar.

Podocarpus in Nueve de Octubre. (c) Chris Simoens.

Over de vraag of dat allemaal nu iets helpt, of ik vind dat ik nuttig werk verricht, dan denk ik toch van wel . Enfin, de balans is alleszins positief (ik ben de dingen hier niet aan het malogreren), de vraag is in welke mate natuurlijk. Draag ik voor 0.01, 0.1, 1 of – waarschijnlijk net iets te hooggegrepen – 10% bij tot de bescherming van het reservaat? Dat is ook allemaal van zoveel factoren afhankelijk…