Y a-t-il une solution à ces problèmes d’accès aux semences ? Voici la question que se sont posés les producteurs de l’Union des Groupements Associés Niombato (UGAN).

Le sésame de contre-saison

C’est en ce début de mois de mars que les producteurs et productrices de l’UGAN se sont mis au travail cette année. Voilà un démarrage agricole bien précoce pour la région qui s’explique par la nouveauté du projet qui les occupe. Cinq parcelles au passé maraîcher ont été désignées pour recevoir les cultures expérimentales de contre saison. Il ne s’agit pas seulement d’en faire l’expérience mais bien d’obtenir au terme des trois mois de campagne une production suffisante pour constituer un stock de semences de qualité. Après certification (toute une collaboration entre producteurs, Direction des Semences et Instituts de recherche), elles pourront être d’une part utilisées par l’union avec une garantie de qualité et d’autre part, vendues à des producteurs non-membres de l’union.

Le semis de sésame en poquet, Sine Saloum

Mais s’il s’agit d’une innovation si intéressante (qualité des semences, augmentation des revenus, autonomisation des producteurs dans la gestion des semences) pourquoi ne pas la pratiquer plus souvent ?

Arrosage des parcelles avant le semis du sésame.

Les cultures de contre-saison demandent un travail au champ à une période généralement creuse pour les producteurs, ou du moins une période où les activités agricoles sont réduites : s’ils ne sont plus dans la transformation et la vente des produits agricoles de la campagne passée, ils sont pris par d’autres activités économiques. Le travail de contre-saison implique une modification des habitudes, ce qui est souvent le plus complexe à établir.

L’autre principal obstacle de la contre saison, dans le cas de l’Afrique de l’ouest du moins, est le besoin en irrigation des parcelles et la main d’œuvre à mobiliser pour le faire. En effet aussi appelée « culture de saison sèche », les pratiques de contre-saison demandent non seulement une discipline d’arrosage mais aussi la « simple » disponibilité de cette ressource : nombre de petites parcelles agricoles ne sont pas équipées en puits, et quand elles le sont, l’exhaure de l’eau se fait généralement manuellement, ce qui représente un frein important pour les superficies pouvant être emblavées et entretenues.

Exhaure manuelle pour les productrices de Thiamène.

Malgré cela, cinq groupements de l’UGAN accompagnés d’animateurs formés aux pratiques de sésame de contre saison se sont lancés dans l’expérience avec le soutien de VECO qui opère aussi  un suivi régulier de l’avancée de l’expérience ; le tout devant être capitalisé afin de pouvoir partager l’ensemble des apprentissages accumulés : les succès, les difficultés et les résultats.

Encore quelques semaines avant la récolte et l’évaluation définitive mais certaines parcelles donnent déjà de très bons résultats. En fin d’expérience, il s’agira d’évaluer avec les producteurs, les intérêts financier et semencier que représenterait l’adoption de ces cycles de contre-saison et d’améliorer d’année en année l’expertise et les productions de chacun.

En attendant, c’est à chaque fois des plus enthousiasmant de voir l’implication, les bonnes volontés, le courage et la mobilisation des femmes rurales…véritables actrices du développement de leur région.

Productrices réunies pour l'arrosage quotidien, Thiamène.

]]> http://blogcooperation.be/2012/05/02/et-si-on-essayait-en-contre-saisonoff-seasons-crops/feed/ 0 http://blogcooperation.be/2012/03/22/rwandese-toilet-lectuur/ http://blogcooperation.be/2012/03/22/rwandese-toilet-lectuur/#comments Thu, 22 Mar 2012 13:37:54 +0000 Tine Mayeur http://blogcooperation.be/?p=15312 Hallo,

Laat me jullie even kennis maken met het project rond de constructie van familiale semi-ecologische toiletten, door de ogen van twee vrouwen van de doelgroep.

Marie Madeleine (foto’s links) is 34 jaar, landbouwster en leeft alleen met haar 3 dochters van 17, 4 en 3 jaar oud in een klein, sober huisje in het dorpje Gahabwa. Haar echtgenoot is 2 jaar geleden vertrokken  op zoek naar een beter leven, met de belofte om haar op een dag te komen halen. Marie Madeleine wacht nog op deze dag en besliste plichtsbewust om niet te hertrouwen. De armoede vormt voor Marie Madeleine elke dag een bedreiging.

Een kleine 500 meter verderop woont Olive (foto’s rechts) met haar man Fidele en 3 kinderen, 2 meisjes van 6 en 5 jaar oud en een jongetje van 2 maand. Fidele werkt in het ziekenhuis. Olive runt het huishouden en is landbouwster. De levensstijl van de familie toont aan dat ze het breder hebben dan het gezin van Marie Madeleine.

Marie Madeleine en Olive zijn twee bénéficiaires van het project dat zich richt op de bouw van 240 ‘latrines familiales’ in 10 cellules[1]. Per cellule selecteren we, in samenspraak met de lokale autoriteiten en de lokale bevolking, 24 bénéficiaires. Daarbij wordt gestreefd naar een mix van kwetsbaren, zoals Marie Madeleine, en niet/minder kwetsbaren, zoals Olive.

De latrines familiales bij Marie Madeleine en Olive zijn momenteel in opbouw (foto links). Voordien beschikte Marie Madeleine niet over een toilet. Ze gebruikte het toilet van haar buren. Olive beschikte wel over een toilet, maar de beschutting daarvan is onlangs ingestort (foto rechts). Bovendien was haar toilet niet meer dan een zelf gegraven put met planken over waarin een gat gelaten was . Er was geen dak en het gat werd ook niet afgedekt. Dit bracht de nodige onaangename geuren en vliegen met zich mee. Een enquête, afgenomen door PEPAPS in 2009, wees uit dat ruim 33% van de plattelandsbevolking over zo’n toilet beschikt en dat 42% zelf over een nog slechter toilet beschikt: een niet omheinde latrine of louter een gat, zonder enige constructie.

Marie Madeleine en Olive beschreven beiden dezelfde voordelen van de latrines familiales. Het toilet is comfortabel, hygiënisch en gemakkelijk schoon te maken. Het toilet is overdekt, wat het mogelijk maakt om het toilet te gebruiken op het moment dat het regent. Bovendien levert het toilet organische meststof op, wat heel bruikbaar en zelfs onmisbaar is voor het kweken van hun groenten op de minder vruchtbare ondergrond.

De latrine familiale is een semi-ecologisch toilet. Dit wil zeggen dat de urine opgevangen wordt, gescheiden van de uitwerpselen, om dan als bemesting te gebruiken. Vooraleer de urine als meststof kan gebruikt worden, moet het 30 dagen rusten en aangelengd worden met water. Over het juiste gebruik van de latrine familiale, worden alle bénéficiaires gesensibiliseerd. Marie Madeleine en Olive gaven aan dat ze nog niet precies wisten hoe het toilet te gebruiken. De sensibilisering voorzien we snel na de volledige afwerking van de toiletten en daar blog ik graag een volgende keer over!

Het is mijn bedoeling om jullie te blijven informeren over het project vanuit de ervaringen van Marie Madeleine en Olive. Mochten jullie vragen hebben voor Marie Madeleine en Olive die ik kan meenemen bij mijn volgend bezoek, laat me die dan zeker weten!

Tot blogs,

Tine

In een gesprek met mijn nieuwe collega Xavier vertel ik hem dat ik van plan ben zo snel mogelijk werk te maken van een eerste post op de blog.

15 maart 2012:

Vandaag, iets meer dan 5 maand na vertrek, betrap ik mijzelf er op dat mijn blog er nog steeds maagdelijk wit uit ziet.  Tijd om daar verandering in te brengen!

Eigenlijk is het in zekere zin goed nieuws dat ik nog geen tijd gevonden heb om mijn bijdrage te leveren aan de junior-blog. Dat wil immers zeggen dat ik sinds het begin niet al te veel heb stil gezeten. Maar waar ik nu juist mee bezig ben, weten vele vrienden en familie zelfs niet, daarom graag deze aflevering van “het leven zoals het is: junior-assistent in Kasese:”

8 maart 2012

Rustige dag vandaag. Enkele administratieve taakjes afhandelen, een paar voorbereidingen maken voor de trainingen van volgende week,  wat

aanpassingen maken aan de brochure over bodem-waterconservering, de community based trainers van Kitholu informeren over mijn bezoek van morgen en als er tijd rest eindelijk iets schrijven voor de blog.
De tijd vliegt weer: enkele kleine brandjes die tussendoor geblust moeten worden en een onverwachtse meeting met de co-coach die zoals alle meetings in Uganda net iets langer duurt dan wat wij gewoon zijn. En verder natuurlijk nog de bezoekers die tussendoor opdagen:

“Good morning, how are you?”
“I am fine, how are you?”
“Fine, how are you?”

Euhm, … had ik dat niet al eens gezegd? Bon, de verwarde gelaatsuitdrukking even onderdrukken en gewoon doorgaan.

“I am still fine, how can I help you?”
“You assist me with my computer. It is saying that it is not protected and it is at risk.”
“Have you connected it to the Internet recently, to update the virus scan?”
“No.”
“You have to do that at least every week to keep it updated and protected.”
“A-ah, … but we don’t have network in our sub-county.”
“Let me update it now from here and then you search for a solution before next week.”
…

Voila, weer een productieve dag gehad, bijna alles op mijn lijstje kunnen doen. Behalve  de blog, maar dat doen we morgen wel, of nee overmorgen: morgen naar het veld.

9 maart 2012

Even checken of we alles mee hebben: camera, gps, plooischop, plastic zakken, regenjas, invulpapieren, telefoonnummers (ook al zullen die toch niet werken), véél water,… Ok, dat lijkt alles, tijd om te vertrekken.

Eerst een mooi stukje asfaltweg, maar de motor weet dat dat slechts warm lopen is voor het echte werk: het Rwenzori gebergte. Het glad gestreken asfalt moet al snel plaats ruimen voor een aardeweg, hoewel de kwaliteit hiervan alleen nog zal afnemen tot uiteindelijk enkel een geitenpad overschiet. Onderweg even een CBT(*zie onderaan) oppikken om de weg te tonen naar zijn demonstratievelden. Alles ging echter vlot vandaag en ik ben slechts een kwartier te laat. Nog een half uurtje geduld uit oefenen dus, tot wanneer ook de CBT daadwerkelijk komt opdagen…

Nadien kunnen we weer vertrekken, maar het zal niet lang meer duren tot mijn rijvaardigheden onvoldoende blijken en het tijd wordt om de rest te voet te doen. Tijd voor een mooie ochtendwandeling!

Een liter water en drie kwartier kuitenbijten later bereiken we een mooi demonstratieveldje. Over het hele veld werden infiltratiegreppels geïnstalleerd en bananenbladeren werden gebruikt om de bodem te beschermen tegen de invallende zon. Tijd om wat dingen op papier te zetten, wat vragen te stellen, aanwijzingen te geven en – het belangrijkste van allemaal – te luisteren naar vragen en opmerkingen van de CBT. Een uurtje later kunnen we weer vertrekken en ga ik op zoek naar een volgende CBT.

Drie CBTs later besluit ik dat het genoeg geweest is. We gaan goed slapen vannacht, waarom wonen al die koffieboeren ook zo afgelegen in het Rwenzori gebergte? Nu  ja, niet klagen: hoeveel mensen kunnen er immers stellen dat in de bergen cruisen met een moto en wandelingen maken in prachtige omgevingen deel uitmaken van hun job?

12 maart 2012

Gauw nog een paar zakken kunstmest en wat andere trainingsmaterialen in de pick-up leggen, de training manuals en administratieve papieren oppikken en tenslotte mijn co-coach wat opjagen om toch niet te lang na het uur van afspraak aan te komen. Onderweg dan nog wat versnaperingen oppikken en dan eindelijk in rechte lijn naar de workshop.

Vandaag training in Bwera met de CBTs van Nyakiyumbu, Ihandiro en natuurlijk Bwera zelf. Op de agenda vandaag: een korte herhaling omtrent de infiltratiegreppels, het gebruik van kunstmest en het verjongen van oude koffiebomen.

Na een jaartje als leerkracht in België hebben deze workshops een nostalgische bijklank, het heeft immers iets weg van een excursie. Voor mij dan toch, want voor de CBTs is dit natuurlijk hun dagdagelijks werkterrein. Omwille van deze laatste reden probeer ik mij ook zoveel mogelijk op de achtergrond te houden: laat de CBTs en extensiewerkers zelf maar discussiëren, zij zijn immers de veldexperten. Enkel bij technische vragen of grote misvattingen kom ik er even aan te pas.

Na de discussies is het tijd om de daad bij het woord te voeren. Het mooie aan deze trainingen op het veld is dat het niet bij theoretische discussies blijft: tijd om wat oude bomen te zagen en meststoffen toe te dienen!

De eerste van 6 trainingen voor dit regenseizoen zit er op. Ik heb het gevoel dat het goed geweest is en zo denkt mijn co-coach er blijkbaar ook over.  Op naar de volgende 5 trainingen en de volgende 5 maand…!

(*)CBT:
Of Community Based Trainer –landbouwers die geselecteerd en opgeleid werden tot grassroot extensie werkers. Deze CBTs krijgen op regelmatige tijdstippen workshops over goede koffieteelt praktijken (zoals bv. bemesting, bodem-waterconservering, afknotten,…). Van hen wordt dan verwacht dat ze zelf trainingen geven en demonstraties opzetten in hun nabije omgeving.

Virginie wordt al een jaar te koop aangeboden door enkele mannelijke collega’s. Sinds april vorig jaar wordt elke vrije minuut gebruikt om hier dieper op in te gaan. Graag wilden de collega’s haar verkopen aan een Belg en haar zo dus een vliegtuig op kunnen krijgen. Ze hebben een prijs vastgelegd en plannen gemaakt om een ‘appel d’offres’ de wereld in te sturen.

Virginie verdedigt zich met het feit dat ze enerzijds al getrouwd is en anderzijds dat ze niet het bezit is van deze collega’s. Maar daar hebben deze geen oren naar. Collega’s zijn volgens hen als broers en zussen en het is dus de taak van de broer om ervoor te zorgen dat de zus een goede man krijgt en ze de bruidsschat hiervoor in handen krijgt.

Virginie is ook niet zomaar iemand. Ze is een heel erg gerespecteerde vrouw op het ministerie. Voor ze bij AIMAEP, ons project, kwam werken, was ze een raadgever op het kabinet van de minister. Ook haar man is geen onbekende, hij was tot voor kort nieuwsanker op televisie.

En toch blijft dit nu al maanden voortduren.

Is dit een voorbeeld van pesten op het werk? Bijlange niet. Een voorbeeld van de positie van de vrouw in de Beninse samenleving? Misschien. Maar voornamelijk een duidelijk voorbeeld van een versiertruc van Beninse mannen. Of toch zeker in het geval van deze twee van mijn collega’s.

En wonder boven wonder, het werkt! Zelfs wanneer er tot vervelens toe hierover dezelfde opmerkingen worden gemaakt, weerklinken Virginies lachsalvo’s door de gangen van het ministerie. Nu kun je nog denken dat Virginie een vreemd gevoel van humor heeft, maar nee, zij is niet de enigste. Wanneer een van deze collega’s ook bij vrouwelijke personeelsleden van het ministerie begint over hun verkoop, beginnen die als puberale tienermeisjes te giechelen.

Als ik weer eens schaapachtig het hele gebeuren gadesla, dan slaak ik een zucht van opluchting dat ik hier geen vent aan de haak moet slaan. Want ik vrees dat hun tactiek bij mij niet veel succes zou hebben.

Les latrines ECOSAN (pour ECOlogical SANitation) ont pour particularité de récolter séparément urines et selles afin de les réutiliser sous forme d’engrais. D’un côté, les urines sont récupérées dans un bidon où elles devront reposer 45 jours pour permettre l’élimination des agents pathogènes. Et de l’autre, les selles sont stockées dans deux fosses (alternativement), où elles se décomposeront en compost en 7 mois environ. Les deux principaux avantages de ces latrines sont bien sûr la « production » gratuite de compost (très intéressant pour des familles d’agriculteurs !) et aussi leur durabilité (il n’est plus nécessaire de creuser d’autres puits puisque chaque fosse est vidée une foi s le compostage terminé).

Ca vous rappelle quelque chose ? Peut-être était-ce l’article de Xavier qui en a parlé en octobre 2011.

Quelques leçons apprises ?

Nombreuses, très nombreuses les leçons ! Entre la recherche de documentation et de plans, l’appel d’offre pour l’entrepreneur, la sélection des bénéficiaires, le choix du matériel, l’adaptation des plans en cours de route (et du budget en conséquence), la formation des maçons, le suivi des constructions, la résolution des conflits, les perturbations saisonnières et le chamboulement des agendas… j’ai énormément appris. Et s’il y a quelque chose que je retiens, c’est que le dialogue est essentiel !

Pas à pas

Dès maintenant, les bénéficiaires ont donc commencé l’utilisation. Il faut que le suivi soit assuré car si elles sont mal utilisées, les latrines n’ont bien sûr pas le même intérêt. Ensuite, dès que les premières urines et selles seront prêtes, il faudra sensibiliser sur l’utilisation du compost. Ce n’est donc que le début d’une belle initiative qui, pourquoi pas, pourra être élargie à plus de familles ensuite (il y a déjà des demandes) !

]]> http://blogcooperation.be/2012/03/05/construction-de-latrines-ecosan-familiales-a-kirundo-burundi/feed/ 1 http://blogcooperation.be/2012/02/28/meer-als-rijst-met-kip-hoe-import-en-voedselhulp-de-lokale-rijstproductie-ondermijnen/ http://blogcooperation.be/2012/02/28/meer-als-rijst-met-kip-hoe-import-en-voedselhulp-de-lokale-rijstproductie-ondermijnen/#comments Tue, 28 Feb 2012 21:02:02 +0000 Anke Leflere http://blogcooperation.be/?p=14538 Benin is verzot op rijst. Rijst met kip is één van de favoriete gerechten,  in elk stalletje op straat te koop (naast spaghetti en een lokale deegbereiding, genaamd pâte), met een pikant sausje, rijst eten tot het je oren uitkomt, dat is de boodschap. Vandaag de dag eet elke Beninees gemiddeld 14 kg rijst per jaar. Jaar na jaar stijgt de vraag naar rijst, in de eerste plaats door de snelle bevolkingsgroei. Nochtans kent de rijstcultuur slechts een recente opgang in Benin, deze ging van start in 1972 door, jawel, de benino-chinese ontwikkelingssamenwerking.

In een land als Benin leeft meer dan de helft van de bevolking van de landbouw, goed voor 33% van het Bruto Nationaal Product. Maar het wereldsysteem kraakt in zijn voegen. Voor een wereldbevolking die zeer afhankelijk is van de opbrengst van landbouw, brengt deze weinig op om van te leven. Tegelijkertijd worden producten als melkpoeder en rijst geïmporteerd in Benin, aan zeer competitieve prijzen. Er loopt duidelijk iets fout.

Tien jaar geleden was de rijstproductie in Benin praktisch onbestaande. Aan de vraag werd voldaan door de goedkopere Aziatische variant die de lokale markten overspoelde. De afgelopen tien jaar is de lokale rijstproductie gestegen, maar blijft beperkt en voldoet niet aan de vraag. Het tekort wordt aangevuld door import. Sinds Benin zijn grenzen voor rijst heeft opengesteld met nauwelijks tarifaire importbescherming (10%), Nigeria de grensbelastingen juist heeft opgetrokken (in 2000) en de crisis in Ivoorkust, is Benin bovendien de draaischijf voor rijsthandel naar andere West-Afrikaanse landen. Het resultaat: Een grote import aan rijst. Deze handel is in handen van een kleine groep bedrijven, en lokale boeren kunnen moeilijk concurreren met de hoge kwaliteitsrijst aan competitieve prijzen.

De lokale rijstmarkt kreunt bovendien onder de voedselhulp. In de jaren ’80 leed de Beninse bevolking onder voedselschaarste veroorzaakt door een zware droogte. De Japanse overheid ging een engagement aan en voorzag de Beninezen van financiële middelen, maar die konden enkel gebruikt worden om van Japanse bedrijven rijst aan te kopen. De aangekochte rijst werd vervolgens goedkoop op Beninse markt gebracht, en dit Japanse engagement, gegoten in een wet, is vandaag de dag nog steeds van kracht. In 2005 kostte de gesubsidieerde rijst 150 FCFA/kg en de lokale rijst 299 FCFA/kg. De grote winnaars van deze voedselhulp zijn in de eerste plaats de Beninse handelaren die de Japanse rijst aan lucratieve prijzen aan de man brengen.

Nochtans is het potentieel van de lokale rijstteelt groot: slechts 10´% van het beschikbare land voor rijst wordt nu effectief bewerkt. Gebrek aan water is één van de uitdagingen waarmee de rijstteelt kampt. Maar in de provincie Mono Couffo  (de provincie waar FAFA MC actief is) zijn vochtige grondonderlagen voorhanden om te zorgen voor een rentablele productie. Het is dan ook niet zo gek dat FAFA MC koos voor de ondersteuning van de rijstproductie. FAFA MC staat voor Facilitation d’appui aux filières agricoles. Om een lang verhaal kort te maken : het project steunt rijst en groenteboeren door een ketenaanpak. Filières en keten benaderingen vertrekken van de idee dat je alle verschillende actoren in het productie tot consumptieproces ondersteunt. De rijstketen bestaat uit producenten, transformateurs en de handelaars. En natuurlijk ook de consumenten die vaak vergeten worden, maar veel te zeggen hebben in de keten: Zin in witte rijst? Of let je beter op je portemonnee en kies je voor goedkopere rijst? Het zijn de handelaren en de transformateurs die met de grootste winst gaan lopen, ten koste van de producenten.

De voedselcrisis had ook positieve effecten in 2008 en gooide roet in het eten van de buitenlandse rijst exporteurs. De rijst prijzen stegen op de wereldmarkt en de Beninse landbouwers grepen hun kans. De productie steeg van 22.259 ton in 1996 tot 162.200 ton in 2010. En dat niet alleen, omdat het moeilijk blijft te concurreren met geïmporteerde rijst in kwaliteit en prijs, beginnen lokale boeren zelf de transformatie in handen te nemen om zo een grotere brok van de opbrengst in de wacht te slepen. Ook voor deze hoge kwaliteitsrijst is een afzetmarkt te vinden in Benin, vooral tijdens de feestdagen. Vanaf nu dus nog meer rijst met kip eten om lokale boeren te steunen, en ook in België heeft Vredeseilanden Beninse rijst op de (Colruyt)schappen gebracht. Smakelijk!

Andahuaylas est une petite ville perdue au milieu de la sierra, plus exactement dans la partie occidentale du département d’Apurimac, un des départements les plus pauvres du Pérou. Connue sous le nom de pradera de los celajes ou prairie des nuages colorés pour une raison que j’ignore encore, elle est la seconde ville de la région après la capitale, Abancay, avec une population estimée à 34,000 habitants.

Vue panoramique d'Andahuaylas

Elle fut à l’époque le berceau de la nation Chanka, ennemie notoire des incas. Une terre de guerriers fiers… dont le sang coule visiblement encore dans les veines des habitants vu qu’ils mirent le bâtiment du gouvernement où nous avions nos bureaux en feu lors d’une grève assez violente contre l’activité minière début novembre. Ne vous méprenez pas ! De la taille d’un mouchoir de poche, un grand marché dominical, ainsi que quelques bars et discothèques, mais mis à part cela, Andahuaylas n’est pas exactement ce que l’on pourrait qualifier de ville d’action… En tous cas, en apparence…

Paysan cultivateur de coca

Là où pousse la coca…

L’emplacement stratégique d’Andahuaylas, à la frontière du VRAE (vallée des rivières Apurímac et Ene) qui est une zone de production de blanche –entendez de cocaïne- en a fait un point de sortie privilégié pour la drogue. Les statistiques indiquent que dans le VRAE se concentre la production de 155 tonnes de chlorhydrate de cocaïne ou l’équivalent de 490.000 kilos de pâte basique de coca (PBC), ce qui en fait la première zone productrice de cocaïne du Pérou et probablement du monde¹. La production en hausse chaque année démontre la difficulté de la police à contenir le problème dans cette vaste jungle où les narcotrafiquants se sont alliés aux terroristes du Sentier Lumineux.

Difficile de croire au potentiel de la paisible ville d’Andahuaylas dans le trafic de drogues, même si il est surprenant de voir autant de 4×4 luxueux arpenter les rues et le prix des terrains exorbitant dans une ville où 70% de la population gagne en moyenne S\. 100 par mois et par famille (soit l’équivalent de 28€)². La brigade antidrogues péruvienne répertorie pourtant une route partant de Pacobamba vers Andahuaylas en passant par Chungui³. Les cargachos ou mules transportent la PBC via des sentiers de randonnée dans les Andes en quelques jours. Chaque voyage leur rapporte environ $150, ce qui explique l’attrait de l’activité malgré les risques encourus³.

Les différentes routes des mules transportant la cocaïne hors du VRAE³

Une fois arrivée dans les villes intermédiaires, la PBC est traitée par les entreprises régionales, qui à leur tour la dérivent vers des entreprises nationales, qui grâce à un appui industriel, emballent et camouflent la drogue. Ces entreprises écrans vendent alors la cocaïne aux cartels mexicains dans les ports ou aux mafias brésiliennes et boliviennes aux frontières du pays⁴.

Au final, la consommation de cocaïne n’est pas des plus inquiétantes à Andahuaylas où la population ne peut majoritairement pas se permettre un tel luxe. Le réel problème est le recrutement des jeunes des populations rurales comme mules. La population pénitentiaire d’Andahuaylas est d’ailleurs composée à plus de 60% de cargachos⁵.

Quelles solutions à ce fléau ?

L’unique solution durable pour diminuer l’engagement des paysans comme mules est de leur offrir d’autres perspectives de développement économique. Le gouvernement ainsi que de nombreuses organisations publiques et privées s’y emploient, mais le développement économique d’un pays en voie de développement est lent et inégal poussant une fois encore les populations les plus vulnérables à s’engager dans des activités illégales pour des simples raisons de survivance…

_______________________________________________________________________________________________

[1] Narcotráfico y Gobernabilidad. Boletín electrónico del IDEI. Año 3 – No 22 – julio 2009.

[2] Lecciones y aprendizajes, después de 12 días de paralización en Andahuaylas. Richard Arce Cáceres. (2011) http://inquietud-chanka.blogspot.com/2011/12/lecciones-y-aprendizajes-despues-de-12.html

[3] Los ‘Mochileros’ del VRAE. http://www.caretas.com.pe/Main.asp?T=3082&idE=825&idS=263

[4] El laberinto de la cocaína peruana. Beatriz Jiménez. (2009) http://www.elmundo.es/america/2009/10/25/noticias/1256446918.html

[5] Investigación. Jerónimo Centurión. (2007) http://archivo.agenciaperu.tv/ventana/index.php?q=node/77

La rédaction de l’édition du mois de janvier m’a permis de quitter mon confortable bureau pour aller sur ce fameux “terrain” dont on parle tant, à la rencontre des acteurs concernés par le projet. Et ce, du collecteur de crevettes jusqu’à l’exportateur en charge de leur commercialisation.

Au vu des inquiétudes qui entourent l’après-projet ADEFIH, notamment en termes d’appropriation et de fonctionnement durable des infrastructures, le choix d’une communication la plus transparente possible, donnant la parole aux différentes parties prenantes du projet, me semble avoir été  le bon.

Je vous laisse juger du résultat…

[*ADEFIH a bénéficié de la participation de plusieurs Assistants Juniors ...Vous pouvez en apprendre davantage sur ce projet  à travers les mots d'Olivier, Marie, Nicolas et Nicolas (l'autre)]

Gediversifieerd stuk landbouwgrond
van één van de landbouwers van het project.

Als verantwoordelijke voor sistematisatie en communicatie binnen het ruraal ontwikkelingsproject “Tierra Sana y Soberana” (TSS) (Gezonde en Souvereine Aarde), werkte ik het afgelopen jaar bij de Waalse ngo ADG in samenwerking met 5 lokale partnerorganisaties, in de regio van Huaraz gelegen in het Peruaanse Andesgebergte.

ADG ondersteunt het agroecologische voorstel, waarbij aandacht gaat naar landbouw op ecologische en kleinschalige wijze. De boerenfamilies worden niet alleen ondersteund in duurzame en ecologische landbouwtechnieken, het project versterkt ook lokale boerenorganisaties, lokale markten, korte productieketens en de dialoog tussen betrokken publieke en privéactoren. Hiermee wil ADG het algemene concept van voedselsoevereiniteit onderschrijven, namelijk het recht van landen en bevolkingen om zelf hun eigen voedsel- en landbouwpolitiek te definiëren, ecologisch, sociaal, economisch en cultureel aangepast aan de specifieke context. Een ander kleiner luik van het project focust zich op gezonde voeding met aandacht voor een gebalanceerd dieet op basis van lokaal geproduceerde voedingsmiddelen.

Gezonde voeding voor de allerkleinsten.

Uitwisseling van ervaringen en innovatieve praktijken
tussen enkele landbouwers.

Dit projectvoorstel wordt geïmplementeerd op een toegankelijke en aangepaste wijze volgens het publiek van de lokale landbouwers. Via de methodologie “de campesino a campesino” (van boer tot boer), stimuleert het project het participatieve proces van uitwisselen, aanleren en experimenteren van kennis gebaseerd op lokale praktijken, waarbij de landbouwers zelf als protagonisten optreden.

Mijn specifieke takenpakket lag in de ondersteuning van sistematisatie van het project en communicatie van de Andesprojecten van ADG. Wat communicatie inhoudt, is eenvoudig; het uitwerken van artikels, website, nieuwsbrief, interviews, getuigenissen, presentatiemateriaal, etc. Sistematisatie echter vraagt om wat meer uitleg. Het sistematiseren van ervaringen verwijst naar het documenteren, analyseren, synthetiseren  en daarmee kapitaliseren van de ervaringen binnen het project. Samen met de landbouwfamilies worden opgedane kennis, sleutelmomenten en uitdagingen voor het bereiken van de beoogde resultaten geregistreerd en geanaliseerd.
De resulterende ‘lessons learned’ dienen enerzijds voor het projectteam om de implementatie en eventuele nieuwe projectontwikkeling te verbeteren, anderzijds wordt deze kennis ook gecommuniceerd naar een extern publiek, waardoor andere organisaties en projecten kunnen verderbouwen op deze ‘leerschool’.

Een bezoekje aan het gastronomisch festival ‘Mistura’ in Lima.

Enkele foto’s brengen het afgelopen jaar beter in beeld….

Februari – Bezoek aan de gemeenschappen Capillapampa en Tauripampa (provincie Carhuaz)
Dit bezoek gold als voorbereiding van een sistematisatieproces rond gezonde voeding, waarbij deze vrouwen reflecteerden over hun ervaringen binnen het project, dat resulteerde in de documentaire  “Alli allpachaw, alli miki” (Quechua voor “In gezonde aarde, gezonde voeding”).(Binnenkort online op de website van ADG)

Maart – Agroecologisch Festival in Huaraz
Ter afsluiting van het voorgaande project, organiseerden we een groot festival voor de betrokken boerenfamilies, lokale actoren en regionale autoriteiten. Naast een voorafgaand veldbezoek waarbij de landbouwers hun ervaringen konden uitwisselen, combineerde het festival een biologische markt waar de boeren hun producten konden verkopen; gezonde en gebalanceerde maaltijden gemaakt door enkele vrouwen van het project, en presentaties waarbij landbouwers, het projectteam en betrokken actoren hun ervaringen deelden. Daarnaast werd er hartelijk gezongen en gedanst…

Mei – Meerdaags bezoek aan Pamparomás (Provincie Huaylas)
Met het projectteam brachten we een meerdaags bezoek aan Pamparomás om de noden van de lokale boeren en hun organisaties op te volgen en het nieuwe project (met het nieuwe team) te introduceren.

Juli – Workshop sistematisatie op kantoor in Huaraz
Om de sistematisatieervaringen van het voorgaande project te analyseren en mee te nemen naar het net gestarte project, organiseerde ik een workshop met het projectteam. De klemtoon lag vooral op het herbekijken van de conclusies en aanbevelingen die voortlvloeiden uit voorgaande sistematisatieprocessen, om deze concreet te vertalen in de strategienota’s en werkplannen van het net gestarte project. Daarnaast analyseerden we ook de sistematisatieprocessen op zich, om enkele richtlijnen te onwikkelen voor de sistematisatiemethodologie van het nieuwe project TSS 2011-2013.

September – Evenement ter uitwisseling van zaden in Carhuaz (provincie Carhuaz)
Het uitwisselen van zaden tussen verschillende boeren en boerinnen uit diverse streken, is fundamenteel voor het recupereren en versterken van de biodiversiteit en haar rijkdom voor de agroecologische productie. Deze landbouwer uit de regio van Huánuco bracht bijna 100 variëteiten van lokale aardappelen om uit te wisselen met andere zaden.

Oktober – Agroecologisch festival in Coris (provincie Aija)
In Coris werd het agroecologisch festival – een samenwerking tussen het project en het gemeentebestuur – feestelijk ingeluid en beëindigd met een rondgang doorheen het dorpje. Deelnemende boeren uit verschillende provincies wisselden zaden uit, gezonde maaltijden werden gedemonstreerd en geproefd; en verschillende lokale actoren en autoriteiten traden in dialoog in het regionaal forum. Naast fotograferen en interviews afnemen, mocht ik verder ook de vlag hijsen!

December – Ontwikkelen van een Agroecologische kalender voor 2012
Het coordineren van deze kalender was een van mijn laatste activiteiten. Deze kalender visualiseert op eenvoudige wijze het ontwikkelingsproces van vier agroecologische technieken, zoals biologische methodes om de vruchtbaarheid van de grond te versterken, en combineert dit met het functioneel gebruik van een kalender, voorzien van belangrijke landbouw- en ecologische data.

La chaine de valeur de la pomme de terre native

Comme expliqué dans mon article précédent, le troisième composant du projet PRODERN I, que j’ai intégré début novembre, concerne la gestion de la biodiversité, depuis la restauration des écosystèmes jusqu’au développement du commerce de produits issus de la biodiversité.

Mais quel est mon rôle au sein de celui-ci ?

De par ma profession d’ingénieur de gestion, je suis en charge de gérer les aspects relatifs au développement du commerce de produits issus de la biodiversité.

Mais dans la pratique, en quoi cela consiste-il ?

Mon boulot comporte quatre activités principales, en plus d’une activité d’appui à la gestion en tant que membre de mon équipe et d’une activité de sensibilisation de la population belge en tant que membre de la CTB par le biais de ce blog mais également via d’autres moyens de communication et sensibilisation qui pourront éventuellement être définis avec le PJ.

Ces quatre activités principales sont :

• Le support au renforcement des chaînes de production de produits et services de la diversité biologique identifiés dans les 6 districts d’intervention du projet, tels que par exemple la quinoa, la fibre de alpaga et les pommes de terre natives.

La première tâche de cette activité est le suivi de la consultance travaillant sur l’identification des produits et services de la biodiversité avec un potentiel de développement pour le biocommerce et la validation des résultats obtenus par le consultant. Celle-ci devrait prendre fin dans les semaines qui viennent. Par la suite, il faudra que j’appuie le développement d’un plan de travail pour 2012 pour les organisations opérant au sein des différentes chaines de production identifiées, et fournisse un soutien à ces organisations afin de promouvoir des alliances stratégiques avec les institutions publiques et privées dans les différents thèmes requis et selon les spécialités de chacun des partenaires stratégiques. Je participerai aux groupes de travail techniques thématiques au niveau provincial et régional et soutiendrai la création d’un nouveau groupe si nécessaire. J’appuierai à la conception et la mise en œuvre de deux programmes de formation : le premier pour les producteurs et le second pour les fournisseurs de services de consultance en développement de commerce, en partenariat avec des organisations spécialisées, et organiserai également de visites de producteurs à d’autres chaines de production afin de pouvoir répliquer les bonnes pratiques appliquées au sein de celles-ci.

• La promotion des produits de la diversité biologique prioritaires

Mon rôle dans cette activité est de renforcer les capacités commerciales et productives des producteurs de nos districts pour leur permettre de présenter une offre de qualité dans différentes foires au Pérou. La première étape sera d’effectuer un diagnostic participatif des organisations de production, et sur base de celui-ci, développer un plan d’action pour chacune d’entre elles. Je coordonnerai l’organisation d’ateliers de formation sur les thèmes commerciaux et productifs identifiés comme problématiques. Je gérerai également tous les aspects pratiques de l’organisation de différents événements: préparation et décoration de stand, publicité, logement, transport des participants et de leurs produits, etc. Les contacts établis lors des divers événements devront permettre le développement commercial des produits de la diversité biologique.

• Le soutien au renforcement des capacités locales en gestion de la reconnaissance et de l’établissement de ‘zones de l’agrobiodiversité’ pour les districts de Huayana  et Pomacocha.

Les ‘zones de l’agrobiodiversité’ sont des espaces géographiques dans lesquels les communautés autochtones, grâce à leurs traditions culturelles et à la confluence des éléments biologiques, environnementaux et socioéconomiques, développent, gèrent et conservent les ressources génétiques, telles que les cultures et élevages de races natives, dans leurs jardins et les écosystèmes adjacents. La reconnaissance de territoires comme ‘zones de l’agrobiodiversité’ règlemente fortement les activités qui peuvent y être développées dans le but de les protéger et conserver de la biodiversité qu’on y retrouve.

PRODERN I va embaucher un consultant afin de préparer un dossier pour la reconnaissance des  districts de Huayana et Pomacocha comme ‘zones de l’agrobiodiversité’. Ces deux districts deviendraient alors les premières zones officiellement reconnues de tout le Pérou. Mon rôle est d’aider à élaborer les termes de référence pour la consultance et d’en faire le suivi. J’organiserai également des événements de socialisation afin de renforcer les capacités locales en gestion de la reconnaissance de ‘zones de l’agrobiodiversité’, ainsi que des ateliers de préparation à la gestion de cette accréditation dans nos deux districts.

• Le soutien à la diffusion et le suivi des projets du fond compétitif (dans le cadre du biocommerce).

Des projets pilotes seront mis en œuvre dans les six districts d’intervention via la mise en œuvre d’un fond compétitif. Dans le cadre du biocommerce, le fond servira à financer entre trois et dix petites initiatives communautaires ou d’entreprises communautaires qui répondent aux critères de durabilité, catalysant, renforçant et dynamisant les filières de production basée sur les produits de la biodiversité.

Je participerai à la diffusion du fond compétitif: de la conception de la campagne publicitaire à l’organisation d’ateliers informatifs. Je participerai également au suivi des projets sélectionnés.

Mais quel programme !

En réalité, mon travail consiste principalement à de la coordination, pas d’exécution d’activités à proprement parler, même si je suis quand même active sur le terrain. Ceci rend la compréhension de mon boulot parfois difficile. Petit à petit, je m’intègre cependant à l’équipe, essayant de trouver au fur et à mesure quel peut être mon apport personnel au sein de celle-ci. J’espère d’ici peu sentir mon travail comme valorisable et valorisé au sein du projet.