Rwanda is met zijn ca. 26000 km² nog net iets kleiner dan België. Een mini landje dus in het centrum van Afrika dat 9 millioen inwoners telt.  87 procent hiervan leeft van de landbouw. Maar hoe efficiënt aan landbouw doen in een land dat gekend staat als “pays des mille collines” met hellingen van vaak meer dan 10 procent?

Terrassering blijkt het (enige duurzame) antwoord. Terrassen helpen erosie tegen te gaan. Ze beletten de afvloei van de bovenste bouwlaag en bijhorende voedingselementen en verzekeren het behoud van water. Grondverbetering is er daarom een logisch gevolg van. Deze landbouwmethode is vandaag alom verspreid in het land. Maar waar liggen de wortels?

In het noorden van Rwanda, kortbij de stad Byumba in Kisaro, stootte ik op een indrukwekkend landbouwproject: het project Kisaro van broeder Cyriel (een priester en ervaren landbouwer die jarenlang voor de parochie Boxbergheide in Limburg werkte waar ikzelf geboren ben en mijn ouders nog steeds wonen. In de jaren ’70 liet hij alles achter om in Rwanda een groots project op te zetten). Met de hulp van jongeren uit de regio begon broeder Cyriel in 1973 de eerste terrassen van Rwanda aan te leggen. Omdat de eerste opbrengst van aardappelen en gerst een groot succes bleek, werden de werken verder gezet. Steeds meer mensen uit de streek raakten overtuigd en werden betrokken. Na tien jaar was de vooruitgang van de radicale terrassering niet meer te stuiten. Ze vond haar bekroning in het officieel bezoek van de toenmalige president Habyarimana in 1985. Zijn bewondering en steun mondden uit in de erkenning van de methode van Kisaro als nationale methode voor erosiebestrijding en landbouw op 5 juli 1989. Zo drukte Kisaro zijn stempel op heel het landbouwgebeuren in Rwanda…

Nu, veertig jaar later, is broeder Cyriel nog steeds ter plaatse actief. Hij is intussen 88. Ik ging samen met mijn ouders een kijkje nemen.  Vandaag worden er 45 ha vruchtbare heuvels bewerkt. Omdat het klimaat van Rwanda het toelaat, zijn er verschillende oogsten per jaar mogelijk van vooral aardappelen en tarwe, maar ook porei, selder, salade, bonen, maïs en sorghum. Dit gaat gepaard met een belangrijke werkgelegenheid voor mensen uit de streek.

De producten worden van de mensen in de omgeving opgekocht en op markten, aan winkels en particulieren verkocht in Kigali. De opbrengsten keren uiteraard terug naar de bron. Doorheen de jaren zijn de activiteiten op Kisaro au fur et à mesure uitgebreid. Naast landbouw doen ze ook aan veeteelt. Op het centrum worden Belgische varkens gekweekt, vetgemest en verwerkt in de slagerij. Er is een groot atelier gebouwd voor klussen, lassen, schrijnwerk, herstellen van machines, maken van bedden en kruiwagens enz…  Alleenstaande moeders worden opgevangen en gehuisvest en krijgen een stukje grond om te bewerken. Verder is er een atelier voor naai- en vlechtwerk uit de grond gestampt. Gratis onderwijs tenslotte wordt aangeboden vooral voor kinderen van weduwen, ongehuwde moeders en aidswezen. En last but not least: gratis soep voor heel de buurt op zaterdag.

Website : http://www.harras.be/kisaro/