Benin is verzot op rijst. Rijst met kip is één van de favoriete gerechten,  in elk stalletje op straat te koop (naast spaghetti en een lokale deegbereiding, genaamd pâte), met een pikant sausje, rijst eten tot het je oren uitkomt, dat is de boodschap. Vandaag de dag eet elke Beninees gemiddeld 14 kg rijst per jaar. Jaar na jaar stijgt de vraag naar rijst, in de eerste plaats door de snelle bevolkingsgroei. Nochtans kent de rijstcultuur slechts een recente opgang in Benin, deze ging van start in 1972 door, jawel, de benino-chinese ontwikkelingssamenwerking.

In een land als Benin leeft meer dan de helft van de bevolking van de landbouw, goed voor 33% van het Bruto Nationaal Product. Maar het wereldsysteem kraakt in zijn voegen. Voor een wereldbevolking die zeer afhankelijk is van de opbrengst van landbouw, brengt deze weinig op om van te leven. Tegelijkertijd worden producten als melkpoeder en rijst geïmporteerd in Benin, aan zeer competitieve prijzen. Er loopt duidelijk iets fout.

Tien jaar geleden was de rijstproductie in Benin praktisch onbestaande. Aan de vraag werd voldaan door de goedkopere Aziatische variant die de lokale markten overspoelde. De afgelopen tien jaar is de lokale rijstproductie gestegen, maar blijft beperkt en voldoet niet aan de vraag. Het tekort wordt aangevuld door import. Sinds Benin zijn grenzen voor rijst heeft opengesteld met nauwelijks tarifaire importbescherming (10%), Nigeria de grensbelastingen juist heeft opgetrokken (in 2000) en de crisis in Ivoorkust, is Benin bovendien de draaischijf voor rijsthandel naar andere West-Afrikaanse landen. Het resultaat: Een grote import aan rijst. Deze handel is in handen van een kleine groep bedrijven, en lokale boeren kunnen moeilijk concurreren met de hoge kwaliteitsrijst aan competitieve prijzen.

De lokale rijstmarkt kreunt bovendien onder de voedselhulp. In de jaren ’80 leed de Beninse bevolking onder voedselschaarste veroorzaakt door een zware droogte. De Japanse overheid ging een engagement aan en voorzag de Beninezen van financiële middelen, maar die konden enkel gebruikt worden om van Japanse bedrijven rijst aan te kopen. De aangekochte rijst werd vervolgens goedkoop op Beninse markt gebracht, en dit Japanse engagement, gegoten in een wet, is vandaag de dag nog steeds van kracht. In 2005 kostte de gesubsidieerde rijst 150 FCFA/kg en de lokale rijst 299 FCFA/kg. De grote winnaars van deze voedselhulp zijn in de eerste plaats de Beninse handelaren die de Japanse rijst aan lucratieve prijzen aan de man brengen.

Nochtans is het potentieel van de lokale rijstteelt groot: slechts 10´% van het beschikbare land voor rijst wordt nu effectief bewerkt. Gebrek aan water is één van de uitdagingen waarmee de rijstteelt kampt. Maar in de provincie Mono Couffo  (de provincie waar FAFA MC actief is) zijn vochtige grondonderlagen voorhanden om te zorgen voor een rentablele productie. Het is dan ook niet zo gek dat FAFA MC koos voor de ondersteuning van de rijstproductie. FAFA MC staat voor Facilitation d’appui aux filières agricoles. Om een lang verhaal kort te maken : het project steunt rijst en groenteboeren door een ketenaanpak. Filières en keten benaderingen vertrekken van de idee dat je alle verschillende actoren in het productie tot consumptieproces ondersteunt. De rijstketen bestaat uit producenten, transformateurs en de handelaars. En natuurlijk ook de consumenten die vaak vergeten worden, maar veel te zeggen hebben in de keten: Zin in witte rijst? Of let je beter op je portemonnee en kies je voor goedkopere rijst? Het zijn de handelaren en de transformateurs die met de grootste winst gaan lopen, ten koste van de producenten.

De voedselcrisis had ook positieve effecten in 2008 en gooide roet in het eten van de buitenlandse rijst exporteurs. De rijst prijzen stegen op de wereldmarkt en de Beninse landbouwers grepen hun kans. De productie steeg van 22.259 ton in 1996 tot 162.200 ton in 2010. En dat niet alleen, omdat het moeilijk blijft te concurreren met geïmporteerde rijst in kwaliteit en prijs, beginnen lokale boeren zelf de transformatie in handen te nemen om zo een grotere brok van de opbrengst in de wacht te slepen. Ook voor deze hoge kwaliteitsrijst is een afzetmarkt te vinden in Benin, vooral tijdens de feestdagen. Vanaf nu dus nog meer rijst met kip eten om lokale boeren te steunen, en ook in België heeft Vredeseilanden Beninse rijst op de (Colruyt)schappen gebracht. Smakelijk!