Het Vredeseilanden rijstprogramma in Benin

Vredeseilanden startte in 2002 met het rijstprogramma in Benin en ondersteunt er nu zo’n vijfduizend rijstproducenten, georganiseerd in boerengroepen. De rijst wordt geteelt in zogenaamde bas-fonds, laaggelegen en daardoor drassige gronden. Daarom werden deze bas-fonds vroeger niet gebruikt voor landbouw, maar de moerassige grond blijkt perfect geschikt voor de rijstteelt.

Een deel van de rijst wordt op de markt verkocht, wat voor de boeren een extra inkomen betekent. Commercialisering brengt voor de producenten ook een aantal uitdagingen mee. 

Zo moet er gewerkt worden op rijstkwaliteit om te kunnen concurreren met (goedkoop) ingevoerde Aziatische rijst. Ook is het belangrijk om oog te hebben voor duurzame productie. Ze bouwen marktervaring op, zoeken toegang to marktinformatie en wagen zich aan de organisatie van de keten door linken te leggen met verwerkers en verdelers. Om toegang te krijgen tot de nodige informatie, moeten de boeren zichzelf organiseren in boerengroepen. Zo kunnen ze ook een vertegenwoordiger naar de nationale boerenorganisaties sturen waardoor ze een stem krijgen in het beleid.

Vredeseilanden (VECO Benin) ondersteunt deze boerengroepen via lokale organisaties om een antwoord te bieden op deze uitdagingen.

Opbouw van een duurzame handelsrelatie tussen familiale rijstproducenten in Benin en een Belgische supermarkt: het project Colruyt 

Binnen het rijstprogramma is Vredeseilanden een samenwerking aangegaan met Colruyt, waarin deze haar expertise aanbiedt rond rijstkwaliteit en commercialisering. Deze ondersteuning heeft tot doel de boeren meer kansen te bieden op de lokale en regionale markt. In tweede instantie wordt er gestreefd naar de ontwikkeling van een exportketen voor een deel van de rijst, want een rijst die geapprecieerd wordt door de Belgische consument en bovendien nog lokaal geproduceerd is, zal zeker veel Beninezen de stap doen zetten van geïmporteerde rijst naar rijst van eigen bodem. Bovendien vertelt de Beninese rijst in de rekken van Colruyt het verhaal van de rijstboeren aan aan jullie.

Doorheen dit project gaan de producenten intensief aan het werk op bovenstaande uitdagingen en versterken daardoor hun positie en inkomen. Maar ook voor Vredeseilanden en Colruyt is dit een leerrijke ervaring over duurzame handelsrelaties en ketenontwikkeling die als voorbeeld kan dienen om meer samenwerking te ontwikkelen tussen de retailsector en kleinschalige boeren.

Intussen is er binnen het project Colruyt al heel wat gebeurd. Zo is er intensief gewerkt op rijstkwaliteit, met kennisuitwisseling tussen Colruyt en de boerengroepen, het selecteren van de gepaste rijstvariëteit, het onder de loep nemen van het verwerkingsproces om te ontdekken wat er nog beter kan,… Daardoor hebben de boeren in 2009 een rijstoogst binnen kunnen halen die voldoet aan de kwaliteitseisen van Colruyt. Belangrijker nog, werd de lokale rijstketen geanalyseerd en gingen enkele producenten zelf mee op prospectie om meer te leren over de mogelijkheden voor hun rijst op de lokale en regionale markt.

Naast de kwaliteit van het product die kadert in economische duurzaamheid, is er ook gewerkt op ecologische en sociale aspecten. De boeren werden begeleid om zich te groeperen en baseren zich in hun organisatie onder andere op de voorwaarden van de Fair Trade Labelling Organisation (FLO). De Beninese rijst is dus eerlijke rijst, zowel op vlak van prijs-kwaliteitsverhouding als in het aspect duurzaamheid, ecologisch èn sociaal. Maar Fair Trade betekent ook dat de producenten zich engageren te blijven evolueren in dit leerproces en elk jaar nog een beetje beter te doen dan het voorgaande.

Benin op uw bord

Terwijl de rijst voor het nieuwe groeiseizoen binnenkort ingezaaid wordt, is de oogst van 2009 klaar voor de laatste etappe In maart werden er rijststalen genomen uit de oogst en vervolgens naar België opgestuurd voor analyse in het labo. Groot was de vreugde bij de rijstboeren toen bleek dat hun rijst helemaal volgens de normen testte. De juiste vochtigheidsgraad, geen onzuiverheden, geen pesticidenresidu’s, geen zware metalen,… Dat betekent dat de rijst groen licht krijgt voor de export naar Colruyt.

En daarmee is het startsein voor de eindspurt gegeven. De rijst zal nu gepeld worden, de gebroken rijstkorrels van de hele gescheiden en de allerlaatste onzuivere korrels worden er uitgefilterd. Resultaat van dit verwerkingsproces: een natuurlijk geparfumeerde, witte langgraan rijst.

Rijst met een verhaal, vanuit de bas-fonds binnenkort op uw bord. Een enorme boost voor de Beninese boeren. Want voor hen is dit zeker niet het einde van het verhaal, maar integendeel een sterk begin.

Meer weten?

Nieuws over het verloop van het Vredeseilanden rijstprogramma in Benin:  Rijst uit Benin

Interessante analyse van het belang van Afrikaanse rijst in het kader van globalisering en de voedselcrisis:
Artikel : L’Afrique, le riz et le marché mondial
Video : Main basse sur le riz