Na tien dagen Senegal is één ding zeker; ik heb nog nooit in mijn leven zoveel over uitwerpselen gesproken. Sedert mijn aankomst in Saint-Louis kreeg ik van mijn coach – een Britse burgerlijk ingenieur die reeds een jaar bij het saneringsproject betrokken is – een spoedcursus over alles wat met afvalwater te maken heeft. Om de inwoners van de wijk Darou te kunnen motiveren om zich aan te sluiten op het rioleringsnetwerk dat binnenkort gebouwd zal worden, moet ik uiteraard zelf tot op zekere hoogte de technische kant van de zaak kennen. Bij deze geef ik – welgrepen als groentje – een woordje uitleg over de context van mijn job als ‘junior assistent’.

Twee vormen van stadssanering – volgens het boekje

Ongeveer 26 procent van de ‘Saint-Louisiens’ is aangesloten op een netwerk van zogenaamde ‘off-site sanitation’, het conventionele systeem in Europa, waarbij afvalwater verzameld wordt in de plaats waar het behandelingssproces plaatsvindt. De rest van de inwoners doet aan ‘on-site sanitation’ of autonome sanering. Dat houdt in dat mensen een septische put hebben, die na een bepaalde periode door een voertuig geledigd wordt. In Saint-Louis wordt het afvalwater vervolgens naar dezelfde plaats getransporteerd als waar het afval van ‘off-site sanitation’ terechtkomt. Die plaats (zie afbeelding 1) bestaat uit drie vijvers, waar het vervuilde water drie specifieke natuurlijke processen ondergaat.

Afbeelding 1: de vijver waar het eerste van de drie processen plaatsvindt

Realiteit op het terrein

Verschillende delen van de stad zijn in drasland gebouwd met als gevolg dat het systeem van septische putten niet goed functioneert. Het ledigen van een tank kan oplopen tot 25 000 CFA (zo’n 38 euro), wat een pak geld is voor de inwoners, zeker als dat om de zoveel maanden moet gebeuren. Ook op vlak van gezondheid zijn er ernstige gevolgen. Veel chauffeurs van de voertuigen die de septische putten komen ledigen, trachten zoveel mogelijk winst te slaan uit hun job en rijden enkel tot het einde van de straat om het afvalwater in de stroom te lozen (zie afbeelding 2), in plaats van naar de zeven kilometer verder gelegen verwerkingsvijvers te rijden. Zo kunnen ze immers meer tanks per dag ledigen en dus meer geld verdienen. 

Afbeelding 2: het afvalwater wordt in de Senegal rivier geloosd

PAUDA – SL in het kort

‘Projet d’Assainissement Urbain du Quartier de Darou Saint-Louis’; een tweedelig project. Enerzijds ligt onze focus op de wijk Darou, waar we een zo groot mogelijk aantal mensen willen overtuigen om zich aan te sluiten op de toekomstig rioleringsinfrastructuur. Door eerder vermelde redenen is autonome sanering (met septische putten) geen ideale oplossing voor deze wijk (zie Afbeelding 3) én de eenmalige kost van een aansluiting is beduidend lager dan de herhaaldelijke hoge kosten voor het ledigen van de tank.

Afbeelding 3: overstroomde straten in de wijk Darou

Indirect trekken we ons ook het lot aan van de 26 procent Saint-Louisiens die reeds aangesloten zijn op een rioleringssysteem maar door de slechte staat ervan ook problemen ondervinden. Vandaar dat PAUDA-SL ook oogt op een duurzaam herstel van het centrale pompstation, dat recentelijk opnieuw is stilgevallen. Het hele proces van afvalwater vervoeren richting verwerkingsvijvers, staat of valt namelijk met het goed functioneren van het moederstation.

Toen ik op 2 oktober foto’s ging nemen op de plaats waar de pijpleiding gebroken was, besefte ik ineens de urgentie van ons project. Wat gebeurt er als het centrale pompstation, dat het rioleringswater naar de verwerkingsvijvers voert, stilvalt?

De straat van de plaats van het lek loopt onder met rioleringswater (zie Afbeelding 4,5 en 6).

Afbeelding 4: ochtend van 2 november in de straat waar de leiding brak

Afbeelding 5: gebroken pijpleiding wordt tijdelijk hersteld

Afbeelding 6: littekens van vorige leidingbreuken in dezelfde straat

Enige oplossing: rioleringswater laten afbuigen richting de leidingen die normaal gezien regenwater naar de Senegal rivier transporteren (intussen wordt er geen regenwater in de rivier gepompt). Het vervuilde water is een kweekvijver voor allerlei netelige ziektes en de eerste slachtoffers daarvan zijn de vele kinderen die zwemmen in de rivier (zie Afbeelding 7).

Afbeelding 7: rioleringswater van de hele stad wordt in de rivier geloosd

Waarom dus zoveel palaveren over uitwerpselen de eerste tien dagen in Senegal? Een technisch onderwerp als sanering blijkt op verschillende manieren samen te hangen met culturele gewoontes in de maatschappij en klimatologische en geografische factoren. Onrechtstreeks is mijn ‘crash course’ over sanering ook mijn eerste stap in de Saint-Louisiaanse maatschappij.

De zoveelste breuk in de pijpleiding is ‘hot news’ in de stad en aangezien het iedereen rechtstreeks of onrechtstreeks raakt, wordt er veel over gesproken. Dat is misschien wel een ‘geluk’ bij een ongeluk. Want samen met de klachten over de infrastructuur, stijgt de druk op alle actoren om het project snel te implementeren én is er ook een momentum voor mij om het woord aan de man/vrouw te brengen in de wijk Darou.

Wordt vervolgd…

[Voir post suivant pour la version française: http://blogcooperation.be/2009/10/14/cours-accelere-sur-assainissement]