Tijd om de grote duisternis rond het concept “capacity development” wat op te klaren. Vaak wordt dit domein snel onder de categorie “onderwijs” gemoffeld en wordt er teveel nadruk gelegd op het aspect training en het ontwikkelen van vaardigheden. Niets is echter minder waar, capacity development gaat veel verder dan dit…Capacity Building vs Capacity Development

 Misschien eerst het verschil tussen Capacity Building en Capacity Development even toelichten, deze termen worden vaak onderling gewisseld en komen in de praktijk eigenlijk op hetzelfde neer, maar de onderliggende gedachte is lichtjes anders.

Kwestie van politiek correct te zijn, heeft de internationale donorgemeenschap de term “capacity building” (het bouwen van capaciteiten) ingewisseld voor “capacity development” (het ontwikkelen of versterken van capaciteiten), de nuance ligt in het feit dat in het eerste geval impliciet gesuggereerd wordt dat er van nul begonnen wordt en dat er dus nog geen capaciteiten aanwezig zijn maar dat die nog gebouwd moeten worden. In het tweede geval, de “ontwikkeling of versterking van capaciteiten” daarentegen, gaat men ervanuit dat de capaciteiten aanwezig zijn (al dan niet zichtbaar) en dat deze verder versterkt en ontwikkeld moeten worden. Het is een kleine maar toch belangrijke nuance.

Grappig is wel dat ons Rwandees partneragentschap “PSCBS” (Public Sector Capacity Building Secretariat) bij de zopas doorgevoerde hervorming in augustus 2009, nog steeds gekozen heeft voor de term Building in haar naam terwijl dit bij de donor organisaties en partnerlanden tegenwoordig not done is… Ach ja, what’s in a name? Het is maar een term, en eigenlijk bedoelen we toch allemaal hetzelfde. Misschien zijn we toch altijd teveel bezig met politiek correct te zijn terwijl het uiteindelijk om de inhoud draait…

Maar wat is die inhoud dan feitelijk? Een paar definities…

De OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) definieert het als volgt:

• Capacity = The ability of people, organisations and society as a whole to manage their affairs successfully
• Capacity Development = The process whereby people, organizations and society as a whole unleash, strengthen, create, adapt and maintain capacity over time.

Zopas kwam ik toevallig uit op een interessante quote op de UNDP website, die zeer goed zowel de inhoud als relevantie van “capacity development” weergeeft:

“The world has just seven years* left to reach the internationally-agreed Millennium Development Goals (MDGs), including the overarching goal of cutting extreme poverty in half by 2015. While additional financial resources will be essential to reaching these targets, success will ultimately hinge on how able people, organizations and societies are to transform their lives for the better.

<…> effective change can be one of the hardest things to get right as the capacity to change is often limited. Without sufficient capacity like effective leadership and succession planning, aid coordination and financial management skills, a functioning civil service, a skilled labour force or an environment conducive to business countries lack the foundations on which to plan, implement and evaluate their development strategies. Capacity development works to strengthen this foundation.”

UNDP, www.undp.org*

De quote werd geschreven in 2008. Op dit moment dus 6 jaar te gaan in plaats van 7 jaar.
Het gaat dus niet enkel om training, maar ook om het creëren van een omgeving waarin kennis, vaardigheden en expertise maximaal benut worden. Een omgeving waarin deze kennis ook overgedragen wordt naar anderen en in het collectief geheugen blijft zitten en een omgeving waar organisaties structurele aanpassingen doen om dit te bevorderen en te bewerkstelligen. En het gaat om een politieke cultuur die dit allemaal stimuleert en beheert. Factoren als stabiliteit en afwezigheid van conflicten spelen uiteraard een belangrijke rol om duurzame resultaten te verkrijgen. 

Om het wat concreter te maken, enkele voorbeeldjes…

Op individueel niveau: De juiste persoon op de juiste plaats! Een financieel manager is misschien niet echt bekwaam in communicatie, maar in een situatie waarbij er een algemeen tekort is aan arbeidskrachten, kan het soms niet anders. De boodschap is dan het menselijk kapitaal dat er is, zo goed mogelijk op te leiden en toegang te geven tot informatie zodat ze hun job toch op de best mogelijke manier kunnen vervullen.

Rwanda heeft vele bekwame mensen verloren in 1994, waardoor er grote leemtes zijn op de arbeidsmarkt. Het is daarom uiterst belangrijk om opgeleide personen hier te houden, naar hier te halen of andere personen verder op te leiden en de juiste studiemogelijkheden hiervoor te voorzien.

Zo ondersteunt PSCBS (het agentschap waarbinnen ons project operationeel is) bijvoorbeeld de Nationale Universiteit van Rwanda om een “Tracer Study” te laten uitvoeren. Deze moet onderzoeken waar de noden liggen op de arbeidsmarkt, of de aangeboden studierichtingen adequaat zijn om deze noden op te vullen en of de personen opgeleid in die studies wel effectief op de juiste jobs terechtkomen en indien niet, wat dan de onderliggende redenen hiervoor zijn… Op de conclusies van deze studie zullen de universiteitengemeenschap en de overheid de gepaste antwoorden en oplossingen moeten bieden.

Het tweede niveau is capacity development op organisationeel vlak: wanneer het aankomt op organisaties die efficient werken draait alles om werkprocessen, structuren en interne procedures. Heeft iedereen toegang tot informatie, inspraak in beslissingen, de nodige zin voor verantwoordelijkheid ten opzichte van zijn/haar organisatie? Op welke manier wordt de kennis en informatie gedeeld, beheerd en overgedragen van collega op collega? In welke mate is er flexibiliteit en ruimte voor initiatief? Hebben de werknemers wel alle nodige materialen om goed te kunnen functioneren? Is er openheid voor zelfontplooiing van de werknemers? Komt het loon overeen met de werklast en de positie van de werknemer? Al deze factoren creëren een stimulerende werkomgeving met tevreden en goed functionerende werknemers.

Maar ook het institutioneel niveau is belangrijk, dit komt voornamelijk neer op wetgeving en onderlinge relaties tussen instanties en overheden:

Zo kunnen er bijvoorbeeld wetten uitgevaardigd worden die ondernemerschap bevorderen en procedures vereenvoudigen, waardoor bedrijven makkelijker zullen investeren en bijgevolg de economie beter zal draaien. 

Of het gaat om structuren en duidelijke relaties tussen instellingen: Een voorbeeld van hoe het zou moeten op institutioneel niveau is de “Rwandan Public Procurement Authority”, een overheidsinstelling hier in Rwanda die alle overheidsopdrachten controleert en/of opvolgt afhankelijk van het bedrag van de opdracht. Doordat deze instelling goed functioneert, blijft er nauwelijks nog ruimte voor corruptie en worden de overheidopdrachten correct opgevolgd. Capacity Development komt hier dus neer op het goed doen functioneren van dergelijke instellingen en tegelijk het geven van de juiste mandaten zodat zij de andere instellingen correct kunnen opvolgen en controleren.

Verder gaat het ook om het creëren van een mentaliteit die positief staat ten opzichte van goed bestuur en anti-corruptie, transparantie en dialoog. Dit is het meest abstracte aspect van capacity development, maar wellicht het belangrijkste want het beinvloed de hele maatschappij, inclusief zijn organisaties en individuën…

Tot slot…

Het uiteindelijke doel van capacity development is dus een beter functionerende maatschappij, met een beter draaiende economie tot gevolg, wat dan weer zou moeten leiden tot een betere levenskwaliteit van de mensen.

Tot zover de theorie, volgende keer wat meer over het omzetten van theorie naar praktijk vanuit de ervaringen van ons eigen project…