Ondertussen zijn we al bijna 4 weken in Burundi, hoog tijd voor een reflectie.

Van de 4 weken in Burundi heb ik er al 2,5 werkend doorgebracht, laten we daar beginnen. Ik ben als JA (junior assistent, zoals de “vrijwilligers” van VDOS tegenwoordig genoemd worden) tewerk gesteld bij CT-SIS (Cellule de Transformation du Système d’Information Sanitaire). Binnen deze cel, die geen project is, werken Paul de Munck, Spès Caritas en Alain Wodon als experts. Paul de Munck is een Belgische dokter gespecialiseerd in openbare gezondheid, Spès Caritas is een Burundese informatica en Alain Wodon is expert i.v.m. informatiesystemen van de openbare gezondheid. Paul is mijn coach, Spès mijn co-coach en tevens de persoon waar ik het meeste mee samenwerk. Alain Wodon werkt voornamelijk vanuit België en komt af en toe eens naar Burundi, overleg gebeurt voornamelijk via skype (als het internet meewil) en anders telefonisch of via e-mail. Verder is er ook nog Dionis, vice-directeur van EPISTAT, maar is ook onze “directe lijn” naar het ministerie van volksgezondheid.
De bedoeling van onze interventie is om EPISTAT (het statistiekenbureau van het ministerie van openbare gezondheid) te moderniseren. De bedoeling is dat de epidemiologische en andere statistische gegevens in een betrouwbare en overzichtelijke database terechtkomen. Momenteel worden deze gegevens op papier verzameld in de gezondheidscentra (op papier omdat er amper elektriciteit is, laat staan een pc of internet). Via deze centra gaan ze naar een centraal punt in het gezondheidsdistrict (momenteel zijn er 44 districten verdeeld over de 17 provincies). Hier is er al meer kans op een computer voorzien van elektriciteit, zodat deze gegevens meestal hier elektronisch worden opgeslagen. Dit gebeurt momenteel in excel-bestanden. Van de districten gaan de gegevens naar de provincie alwaar de gegevens van de districten worden gebundeld en elektronisch opgeslagen indien dit nog niet is gebeurd. Van hieruit komen de gegevens dan uiteindelijk in Bujumbura terecht bij EPISTAT. Voorlopig gebeurt dit nog door de statistiekers van EPISTAT die met een USB-stick de gegevens gaan halen in de provincie.

Momenteel zijn er enorm veel problemen die zorgen voor zeer onvolledige, onbetrouwbare en achterstallige gegevens. Zo zijn ze nu nog bezig aan het jaarlijks rapport van 2007 en duiken er plots 550 ebolagevallen op in de statistieken die er in werkelijkheid nooit geweest zijn. Vele van deze problemen zijn veroorzaakt door het feit dat men werkt met de excelbestanden. Zoals al gezegd zijn er weinig werkende computers waardoor soms tot op provinciaal niveau moet gewacht worden om ze te elektroniseren, wat voor een gigantische en onoverzichtelijke papierberg daar zorgt. Ook kunnen vele mensen niet goed met excel overweg, waardoor er formules verdwijnen alsook lijnen en kolommen die op hun beurt formules gaan verknoeien. Kortom de in totaal 15.000 !!! bestanden in 5000 mappen (en dit is na onze, Spès en mezelf, grote opkuis; ervoor waren het bijna 30.000 bestanden) zijn amper bruikbaar en leveren onbetrouwbare cijfers op. Nu ja, als er geen problemen waren, dan waren we er niet natuurlijk.

Na deze week, als we klaar zijn met het rapport van 2007, richten we onze pijlen op het rapport van 2008, waar we veel tijd gaan steken in het uitzoeken en corrigeren van de grootste fouten. Tegen dan hebben we hopelijk een akkoord over de gegevens die allemaal opgehaald moeten worden en over welk programma we gaan gebruiken voor de database (Paul is hiermee aan de slag). Dan kunnen we, hopelijk tegen april, stilaan beginnen met onze proefprovincies voor de software en de opleidingen van de mensen die ermee moeten werken.

Tussen al het vergaderen, knoeien met excel en vloeken op het slechte internet hier op het werk (dat trouwens enkel sinds mijn aankomst blijkt te zijn, misschien moet ik maar eens de slechte geesten laten uitdrijven door een medicijnman), ben ik de voorbije week ook bezig geweest met verhuizen. De voorbije weken heb ik kunnen logeren bij mijn schoonouders, die hier nog ongeveer tot juli zijn, maar nu heb ik eindelijk mijn eigen stek gevonden. Na enkele problemen is er nu toch een bruikbaar ‘appartement du lac’ vrijgekomen. Er was er al eentje vrij, maar dit zat al enkele maanden zonder water, dus dat bestempelde ik niet echt als bruikbaar. De ‘appartements du lac’ zijn appartementen die bestemd zijn/waren voor Belgen, maar steeds in handen waren van de Burundezen. Sinds kort is het management van de appartementen volledig in handen van de Burundese overheid, enkel zijn er enkele appartementen voorbehouden voor BTC en beslist de Belgische ambassadeur wie er in mag. De appartementen liggen in een complex met zes blokken met telkens zes appartementen erin. Ik huur een appartement met 2 slaapkamers, een badkamer, keuken, living, terras, 2 toiletten en 3 kleine berghokken.

De verhuis zelf is nogal chaotisch, want het appartement is wel gemeubeld, maar dat wil enkel zeggen dat de houten frames van de meubels er zijn. Dus moest ik nog matrassen en kussen kopen om gebruik te kunnen maken van de bedden en zetels. Ook de keuken moest nog voorzien worden van een fornuis (er stond een kapot fornuis, iets dat niet echt handig is om voedsel mee te prepareren), ijskast en waterfilter. Deze laatste is niet echt nodig, je kan drinken van het kraantjeswater in Bujumbura, maar toch een beetje aangewezen. Op zich zorgen de aankopen niet voor een groot probleem (inboedelaankopen zijn de enige aankopen die ik wel graag doe), maar de tijd om deze te doen wel. Winkels (uitgezonderd deze voor voedsel) zijn hier haast nooit open na de werkuren of tijdens de middagpauze. Ook tijdens het weekend zijn ze amper open, op enkele uitzonderingen na enkel op zaterdagvoormiddag. Het probleem met de zaterdagvoormiddag is dat er tot 10 uur “travaux communautaires” zijn, waardoor er niemand zich door de stad mag verplaatsen (iedereen wordt geacht mee te werken aan allerlei openbare werken). De winkels blijven dus gesloten tot 10.30 u en sluiten alweer om 12.30 u. Met maar 2 ‘winkeluren’ per week gaan de inboedelaankopen dus niet in sneltempo vooruit. Gelukkig worden de matrassen straks opgehaald, heb ik minimaal benodigde keukenmaterialen al en liggen er kussens (voorlopig zonder overtrek) in de zetels. Zodoende ga ik deze avond voor het eerst in mijn eigen appartementje slapen. Wel met de matrassen op de grond, want ik heb een bed moeten laten maken omdat degenen die er stonden maar 1m90 lang waren, aangezien ik nog een cm groter ben, pas ik daar niet echt in. Schuin slapen in het tweepersoonsbed gaat natuurlijk ook, maar tot 1 februari gaat ook Sarah nog hier slapen…

Ik zal binnenkort laten weten hoe leuk het allemaal wel is in het nieuwe appartement …

Jelle